Een melding op een telefoon lijkt een klein detail van deze tijd. Een rood bolletje boven een applicatie. Een naam die verschijnt. Een verzoek om te verbinden. Het ritme van sociale media heeft iets vluchtigs gekregen, alsof contacten zich verzamelen in dezelfde snelheid waarmee berichten voorbijschuiven. Toch zat ik de afgelopen dagen anders naar die meldingen te kijken.

Na mijn bericht over de positiviteitsmail aan PVV, FVD en JA21 begon het aantal connectieverzoeken zichtbaar toe te nemen. Namen die ik niet kende. Mensen die ik nooit eerder gesproken had. Gezichten zonder geschiedenis in mijn persoonlijke kring.

Normaal gesproken ben ik daar terughoudend in. Een netwerk voelt voor mij niet als een verzameling cijfers of een wedstrijd in bereik. Een connectie betekent in mijn beleving dat iemand op een bepaalde manier onderdeel wordt van een gesprek, van een gedachtewisseling, van een gedeelde ruimte waarin ideeën elkaar ontmoeten. Ik heb altijd hoog gehouden iedereen in mijn netwerk minstens één keer te hebben gesproken. Dat is niet altijd gelukt, maar de meeste wel. Maar….. toch besloot ik deze keer bewust een andere keuze te maken.

Die keuze had weinig te maken met groei of zichtbaarheid. De gedachte ontstond vanuit iets anders. Vanuit het gevoel dat het publieke gesprek in Nederland steeds vaker gevangen raakt in emoties die losraken van feitelijkheid. Niet alleen in de politiek, ook in gesprekken op straat, in reacties onder berichten en in de manier waarop complete groepen mensen worden besproken alsof zij geen mensen meer zijn, eerder symbolen van angst.

Dat proces ontstaat zelden opeens, het groeit langzaam maar zeker. Een slogan die vaak genoeg herhaald wordt gaat op een gegeven moment voelen als waarheid. Een suggestie die eindeloos rondgaat krijgt het gewicht van een feit. Een beeld dat voortdurend bevestigd wordt door gelijkgestemden verandert in een werkelijkheid die nauwelijks nog gecontroleerd wordt aan de hand van cijfers, context of nuance.

Juist daar begint iets ingewikkelds zichtbaar te worden.

Veel mensen voelen hun zorgen oprecht. Dat gevoel is echt. Angst is echt, scheef ik eerder al eens. Onrust is echt. De emotie verdient het om serieus genomen te worden. Alleen ontstaat er een gevaarlijk kantelpunt wanneer gevoelens volledig losraken van controleerbare werkelijkheid. Op dat moment verandert een samenleving langzaam van een gemeenschap die zoekt naar waarheid in een gemeenschap die vooral bevestiging zoekt. En een gemeenschap die keer op keer in hun angst bevestigd wordt, niet door de feiten, maar o.a. door de berichten van enkele politici.

In die ontwikkeling speelt sociale media een grotere rol dan vaak wordt toegegeven. Platforms belonen snelheid, herkenbaarheid en emotie. Een genuanceerde uitleg reist trager dan een krachtige oneliner. Een zorgvuldig onderbouwd verhaal haalt zelden dezelfde aandacht als een scherpe beschuldiging of een simplistische conclusie. Dat betekent ook dat een feitelijk tegengeluid zich nauwelijks vanzelf verspreidt.

Wie iets wil toevoegen aan het publieke debat hoeft vandaag de dag niet alleen een gedachte te formuleren. Diegene moet ook zichtbaar genoeg zijn om überhaupt gehoord te worden. Dat besef speelde door mijn hoofd toen ik opnieuw naar die groeiende lijst connectieverzoeken keek.

Iemand vroeg mij onlangs waarom ik zoveel nadruk leg op feitelijkheid. Het antwoord daarop ligt eigenlijk vrij dichtbij. Feitelijkheid vormt een bescherming van menselijkheid. Wanneer mensen structureel worden weggezet op basis van onwaarheden ontstaat er ruimte voor ontmenselijking. Niet direct zichtbaar, zelfs niet eens altijd luid. Het begint vaak juist klein, met een paar woorden, een aantal suggesties. Met cijfers die uit verband worden gehaald. Met verhalen die voortdurend dezelfde richting op wijzen totdat complete groepen mensen in het hoofd van anderen veranderen in een probleem.

Geschiedenis laat keer op keer zien hoe gevaarlijk dat mechanisme kan worden. Daarom voelt feitelijkheid voor mij niet als een koude verzameling cijfers. Het voelt als een vorm van verantwoordelijkheid. De werkelijkheid controleren voordat conclusies worden getrokken. Blijven zoeken naar context. Durven erkennen wanneer iets ingewikkelder ligt dan een slogan doet vermoeden.

Dat betekent niet dat ieder debat zacht of comfortabel hoeft te zijn!!

Een menselijk gesprek vraagt op bepaalde momenten juist om helderheid. Wanneer leugens zich blijven herhalen ontstaat er een moment waarop een stevig feitelijk antwoord noodzakelijk wordt. Niet vanuit boosheid, wel vanuit de overtuiging dat menselijke waardigheid bescherming verdient.

Die gedachte klinkt voor sommige mensen tegenstrijdig. Ik word dan ook geregeld aangesproken dat mijn reacties niet altijd mensgericht zijn, waarbij duidelijk wordt gehint op mijn profieltekst op LinkedIn. Alsof empathie automatisch betekent dat ieder gesprek vriendelijk en voorzichtig moet blijven. Toch kan een samenleving die weigert om onwaarheden tegen te spreken uiteindelijk juist onmenselijk worden. Stilte geeft ruimte aan framing. Onverschilligheid geeft ruimte aan verdraaiing.

Ik merk dat ook in reacties onder berichten. Regelmatig ontstaan gesprekken waarin mensen elkaar nauwelijks nog proberen te begrijpen. Het doel verschuift van luisteren naar winnen. Van nadenken naar bevestigen. Juist daarom probeer ik bewust ruimte te houden voor gesprek, zelfs wanneer standpunten ver uiteen liggen.

Dat lukt niet altijd perfect. Ik ben ook gewoon mens. Toch geloof ik dat democratie alleen gezond blijft wanneer mensen elkaar blijven ontmoeten buiten hun eigen bubbel van bevestiging.

Walking for Humanity ontstond vanuit diezelfde gedachte. Wandelen heeft iets eenvoudigs. Een pad dwingt tot vertraging. Gesprekken krijgen onderweg een andere toon dan online discussies waarin iedereen direct reageert vanuit emotie of frustratie. Tijdens lange wandelingen verdwijnen slogans vaak verrassend snel naar de achtergrond en ontstaat ruimte voor echte verhalen.

Juist echte verhalen maken zichtbaar hoe ingewikkeld mensenlevens zijn.

Een vluchteling verandert dan van een abstract politiek onderwerp in een vader, moeder of kind met herinneringen, verlies en hoop. Een boze buurtbewoner verandert van karikatuur in iemand die zich daadwerkelijk zorgen maakt over grip op zijn omgeving. Een docent verandert van beleidsnummer in iemand die dagelijks probeert jongeren richting te geven in een wereld vol verwarring. Dat menselijke perspectief verdwijnt gemakkelijk wanneer politieke communicatie uitsluitend draait om tegenstellingen.

De nieuwe connecties die de afgelopen dagen binnenkwamen voelen daarom ook niet als volgers. Ik zie ze eerder als mensen die tijdelijk samenkomen rondom een gedeelde overtuiging dat feitelijkheid, nuance en menselijkheid bescherming verdienen. Die bescherming vraagt inzet van meer mensen dan alleen politici, journalisten of opiniemakers. Iedere gedeelde post, iedere rustige correctie van onwaarheden en iedere poging om nuance terug te brengen in een gesprek draagt iets bij aan het publieke klimaat waarin wij met elkaar leven.

Een samenleving verandert namelijk niet alleen door grote speeches of verkiezingen. Zij verandert ook door miljoenen kleine interacties tussen gewone mensen.

Misschien ligt juist daar een verantwoordelijkheid voor deze tijd.

Niet wegkijken wanneer groepen mensen worden weggezet.

Niet automatisch meegaan in slogans die goed voelen zonder feitelijke onderbouwing.

Niet vergeten dat democratie afhankelijk blijft van burgers die bereid zijn om waarheid belangrijker te vinden dan bevestiging.

Toen ik de afgelopen dagen opnieuw naar mijn netwerk keek, realiseerde ik mij dat bereik uiteindelijk geen doel op zichzelf hoeft te zijn. Bereik kan ook een verantwoordelijkheid worden. Een mogelijkheid om verhalen, feiten en menselijkheid verder te laten reizen dan angst en framing.

Dat proces begint niet met grote historische momenten. Het begint gewoon heel vaak heel klein:

Met een wandeling.

Met een gesprek.

Met een connectieverzoek dat deze keer wel geaccepteerd wordt.