Soms zijn er momenten waarop woorden niet alleen scherp, maar ook helend werken. Woorden die de kern raken van wat er misgaat in ons land en tegelijk de richting wijzen naar wat ons wél vooruit kan brengen. Frans Timmermans wist dit deze week, “bij Pauw & de Wit” (zie onderaan voor Youtube) in een paar rake zinnen perfect te verwoorden. Zijn boodschap is niet alleen een waarschuwing, maar ook een uitnodiging om opnieuw te kiezen voor menselijkheid, verbinding en vooruitgang.
“Denk nog eens aan dat plaatje wat hij maakt van twee gezichten. Nog niet zo lang geleden, eh van een mooie jonge blanke vrouw, vrouw, blond haar, blauwe ogen en daar zet hij dan een plaatje naast van een boze, gerimpelde donkerdere vrouw met een hoofddoek. Nou, dat roept bij mij herinneringen op aan de ergste vormen van nazipropaganda uit de jaren dertig, waarin ariërs ten opzichte van Joden zo werden afgebeeld. Ik vind dat zo ver over een grens heen gaan.”
Met deze woorden legt hij de vinger op een gevaarlijke wond. Het spelen met beeldvorming, het bewust neerzetten van een tegenstelling tussen ‘wij’ en ‘zij’, is een beproefd wapen van propaganda. Het zet mensen tegen elkaar op, het ontmenselijkt en het creëert angst. De herinnering aan de jaren ’30 die Timmermans oproept, is niet toevallig. Het is een waarschuwing: als we blind worden voor deze patronen, herhalen we de geschiedenis. De vraag is dus: Kiezen we voor polarisatie of voor een samenleving waarin ieder mens meetelt?
“Wij zijn een divers land. We hebben verschillende gemeenschappen in dit land En we kunnen dit alleen maar rooien als we dit samen doen. Op basis van onze wetten, op basis van de normen die we samen ontwikkelen. En dat vind ik de manier waarop dit land vooruit komt en niet met dit soort plaatjes. En gelukkig hoefde ik daar niet hard op te reageren, omdat de Nederlandse samenleving hier keihard op heeft gereageerd. Hij gelooft niet in een samenleving waar we ook met mensen die gelovig zijn, moslims, vreedzaam samen kunnen leven. Daar gelooft hij niet in. Ik geloof daar wel in.”
Daarmee schuift Timmermans direct door naar wat wél de kracht van Nederland is: Onze diversiteit. Een samenleving die stoelt op wederzijds respect, op gedeelde regels en waarden, maar vooral op de erkenning dat we elkaar nodig hebben. Juist door verschillen in cultuur, religie en achtergrond leren we als land vooruit te komen. De harde afwijzing van discriminerende beeldvorming door de Nederlandse samenleving laat zien dat er een diepere kracht in ons aanwezig is – een kracht van verbinding en van rechtvaardigheid. Een kracht die ik ook heb mogen ervaren tijdens mijn wandeltocht door Nederland (Walking for Humanity).
“Ik denk dat we in deze samenleving het samen moeten rooien. En dat is de enige manier waarop we Nederland weer van het slot krijgen, weer vooruit krijgen. Iedereen die positief wil bijdragen aan dit land, die verdient een plek in dit land en die verdient ook gerespecteerd te worden. Laten we mensen toch beoordelen op wat ze zeggen, wat ze doen. Niet op hun huidskleur, hun religie, hun afkomst. Daar moeten we van af. Dat, dat verlamt ons en dat voert ons weg van wie we zijn als Nederlanders.”
In deze slotwoorden ligt de essentie besloten: samen rooien we het, of we rooien het niet. Er is geen andere weg vooruit dan die van inclusie en gelijkwaardigheid. Iedereen die bijdraagt verdient een plek, ongeacht huidskleur, religie of afkomst. Pas als we loslaten dat de een meer waard zou zijn dan de ander, bevrijden we onszelf van de verlammende verdeeldheid.
De boodschap is helder: Nederland kan alleen een toekomst opbouwen als we elkaar zien als volwaardige medeburgers. Het gaat erom wat we doen, wat we bijdragen, hoe we met elkaar samenleven. Dat is de enige weg naar een land dat weer openstaat, dat vooruit durft te kijken en dat trouw blijft aan de beste waarden die ons als Nederlanders kenmerken.
Het gehele interview vind je hieronder op Youtube:
