Vrijheid vs Vrijheid

Vandaag is het bevrijdingsdag. Een dag waarop we kunnen vieren dat we in vrijheid leven. Een vrijheid die we nu alweer 75 jaar kennen, voelen en ervaren. “Maar wat is nou die vrijheid”? Een zinnetje uit een prachtig liedje van Klein Orkest over de toen nog gescheiden stad Berlijn….

Vanmorgen liep ik een rondje met onze hond en zie her en der de vlag uithangen. Ook ik heb deze vanmorgen uit gehangen. En het doet mij goed, vooral omdat het lijkt alsof er steeds meer gevlagd wordt. Op 5 mei vieren we onze vrijheid, de vrijheid die tussen 1940 en 1945 ons was ontnomen door een nietsontziende oorlog. Een regime dat onze vrijheid weg nam, en een regime dat vele mensen niet alleen hun vrijheid ontnam, maar ook hun (recht op leven) ontnam. Na de aangekondigde capitulatie van de Duitsers op 5 mei 1945 (de formele capitulatie was op 6 mei), vallen er in de eerste dagen van vrijheid nog steeds velen slachtoffers door geweld van de bezetters. Op 7 mei schieten Duitse soldaten op feestende Nederlanders op de Dam in Amsterdam. Op Texel is het pas na 20 mei vrede en vrijheid. Er sterven in die dagen nog honderden Texelaren en Georgische gevangenen. Kortom de vrede is getekend, maar vrij waren we nog allerminst.

Nu 75 jaar later vieren we wél dat we vrij zijn. We kunnen zeggen wat we willen, geloven wat we willen, denken wat we willen, we kunnen kiezen wie we willen bij onze verkiezingen. De dag ervoor herdenken we hen die gevallen zijn in de oorlog, in hun strijd voor onze vrijheid. Niet alleen herdenken we hen in de periode van de tweede wereldoorlog, maar ook hen die vielen in de jaren daarna, tot nu toe. We herdenken een ieder die vecht (op welke wijze dan ook) voor onze vrijheden, waar ook ter wereld.

Ikzelf ben nooit in dienst geweest. Toen ik gekeurd moest worden wilde ik een goede testuitslag, want ik ging studeren aan het CIOS. Een goede uitslag was voor mij belangrijk, althans dat dacht ik, voor mijn toekomst in “de sport”. Ik deed derhalve mijn uiterste best, ik zette mij in, en dat viel op. Aan het einde van de ochtend, de reguliere test zat erop, was ik opgevallen. Ik werd benaderd door een officier (vraag me niet welke rang…) en hij bood mij een nieuw kopje koffie of thee aan. Hij wilde met mij in gesprek, want mijn uitslagen waren zo goed. Hij wilde met mij in gesprek omdat hij interesse had om mij in mijn diensttijd te plaatsen bij de luchtmacht. Ik had de lengte, de gezondheid, de intelligentie (??) voor een diensttijd/carrière bij de luchtmacht… “Wie wil dat nou niet”, zei hij, ”in plaats van bij de zandhazen” voegde hij er smuilend aan toe. Mijn antwoord was ongezout: “Nou, ik niet….”. zijn kaak viel open van verbazing en trachtte opnieuw mij om te halen met mooie verhalen over o.a. het vliegen in een F16 (zal het toen wel geweest zijn…), maar mijn reactie: “Ik wil helemaal niet in dienst”, bracht een andere blik in zijn ogen, en in een laatste poging mij om te halen werd mijn reactie nog smakelozer: “Een militair wordt opgeleid om een ander om het leven te brengen voor een stukje land. Geen enkel stukje land is het leven van een ander waard”. Dit waren ongeveer mijn woorden, of in ieder geval wel de lading die het had.

Ik stond toen snel buiten, en ongepast trots ging ik terug naar huis. Ik had een positieve uitslag en de bodem gelegd voor mijn aanstaande dienstweigering. Van dienstweigeren is het nooit gekomen, eerst kwam uitstel i.v.m. studie, later was mijn lichting de eerste die niet meer werd opgeroepen voor de dienstplicht. Ondertussen ben ik ouder en verstandiger (althans dat wil ik graag geloven). Mijn woorden van toen, brengen nu spijt in mijn gedachten. Mijn reactie van toen maakt mij nu minder trots. Een militair is niet wat ik toen dacht/voordeed dat het was. Nog steeds ben ik geen voorstander van de dienstplicht, maar ik heb wel enorm respect voor hen die strijden voor onze vrijheden. Tegenwoordig ben ik 2 minuten stil en deck ik aan hen die voor ons gevallen zijn. Tegenwoordig hang ik de vlag uit, trots op waar we wonen en wat we in 75jaar bereikt hebben.

Terug naar mijn rondje met mijn hond. Behalve Nederlandse vlaggen zag ik een andere vlag. Één van mijn buren hadden een andere vlag uitgehangen. Een vlag met een mooi groot rood hart en de tekst: “Wij maken ons hart voor Vrijheid”. In eerste reactie vond ik het wel mooi. Je hart (niet met een D maar met een T) maken voor Vrijheid, dat willen we toch allemaal, daar gaat het toch ook om? Dat is toch wat we willen met ons allen? Maar tijdens mijn rondje gingen mijn gedachten verder. Als ‘iedereen’ de Nederlandse vlag uithangt op deze nationale dag van de vrijheid, en je besluit daarvan af te wijken, dan wil je een statement maken. Althans zo ervoer ik deze vlag al mijmerend over de redenen achter deze afwijkende vlag van dat wat doorgaans gedaan wordt. Thuisgekomen verdiepte ik mij in de vlag en de achtergrond. Ik kwam erachter dat de vlag staat voor een beweging, zelfs een politieke beweging (namelijk Lijst30). De url www.hartvoorvrijheid.nl linkt direct door naar www.lijst30.nl.

Op die site aangekomen zie ik wat prominente gezichten welke geregeld in het nieuws zijn gekomen met hun strijd tegen de Corona-maatregelen.  Nu gaat mijn blog niet over het wel en wee van de huidige Anti-Corona-Regels of mijn mening over hoe we omgaan met Corona en wat dit doet met de maatschappij. Waar het mij om gaat is dat er in de maatschappij een beweging is ontstaan die met woorden als “hart voor vrijheid”, “geef ons onze vrijheid terug” en recent de poster van Forum voor Democratie dat de vrijheid die in 1945 is geboren in 2020 is omgekomen. Kortom een beweging die de letterlijk zwaar bevochten en verworven vrijheden van toen gelijk stelt aan de vrijheden die zij zeggen kwijt te zijn geraakt door de Anti-Corona-Maatregelen. En deze vergelijking baart mij zorgen, enorme zorgen….

De vrijheid die wij vandaag vieren, en waarvoor we gisteravond nog een herdenking hadden, gaat om juist die vrijheid waarin je je kan uitspreken over de huidige regels, de vrijheid om te kunnen zijn wie we zijn, om te kunnen zeggen wat we willen. Vrijheid waarin wij onze meningen kunnen ventileren. En waardoor het mogelijk is om juist zo’n vlag op te hangen. Om politiek gezien een partij op te richten om een tegengeluid te kunnen geven. Om ondanks de regels en beperkingen demonstraties te houden om ‘jouw mening’ te laten zien. En ja, als dan het moment waarin je dat mag doen voorbij is, je ook weer moet ophouden en moet vertrekken, en als je dat niet doet, er opgetreden wordt… Datje petities mag starten, websites mag openen, je mening mag delen, verkondigen aanprijzen… Zonder dat je bang hoeft te worden opgepakt, gefusilleerd,  achtervolgt te worden. Zonder dat je huis wordt beklad/belaagd/bekogeld dat je ‘verkeerd’ bent, zonder dat je verplicht wordt om op je jas een teken te dragen tot welk geloof, welke beweging, of wat dan ook behoort.

Gelukkig hebben we die vrijheid. Ik zal dan ook niet aankloppen/aanbellen om te vragen deze vlag te verwijderen. Ook niet om deze websites op zwart te zetten, of om anderszins de mening te kuisen, of zelfs maar aan te passen. Ik neem wel de vrijheid om aan iedereen die dergelijke uitingen doet eens goed na te denken over wat voor signaal je geeft met deze uitingen. Of het terecht is om de bewegingsvrijheid (die echt wel vervelend is) te vergelijken met de vrijheid waarvoor destijds zo gestreden is. Of het terecht is om over de rug van de gevallenen te strijden om jouw stukje beweging weer op te eisen. Of het terecht is om te zeggen dat de vrijheid die in 1945 is geboren ook echt overleden is in 2020. Of het niet schofferend is tegen alle mensen die over de hele wereld vechten voor de vrijheid waarmee jij dit signaal hier en nu gewoon kan geven en toch te zeggen: “we zijn het kwijt”. Ik denk, hoop en heb er vertrouwen in dat als zij diep van binnen kijken, ze maar oh zo blij zijn met de vrijheden die we hebben en dat we daarvoor mogen vlaggen. Maar dan wel met onze nationale vlag, elke andere vlag is, naar mijn bescheiden mening, een schande voor hen die voor ons gevochten hebben en voor hen die gevallen zijn en hun nabestaanden, vrienden, maten, collega’s, medestrijders…


De magische driehoek van je organisatie

Een magische driehoek is een samenspel van 3 verschillende zaken die elkaar versterken of noodzakelijk zijn in een bepaalde omgeving. In veel religies komt 3 ook terug als heilig getal, bijvoorbeeld in het Christendom met de Heilige drie-eenheid. Een tijdje geleden maakte ik een filmpje over de Magische Driehoek binnen de IT-beheer-omgeving, maar nu wil ik iets vertellen over de magische driehoek in een organisatie. Ik zie geregeld dat organisaties zich niet bewust zijn van de waarde van deze driehoek. Of ze houden te weinig rekening met de kracht en het belang van deze driehoek. Gevolgen zijn meestal niet op korte termijn te zien in de organisatie, waardoor het lijkt dat de gemaakte keuzes succesvol en waardevol zijn voor de organisatie. En juist dit maakt het zo gevaarlijk, maar tevens ook lastig om op tijd in te zien, laat staan te veranderen, maar het maakt het niet minder belangrijk, eerder het tegendeel! Vooral organisaties die in een verandering zitten doen er goed aan om elke keuze te wegen op deze belangrijke driehoek. Om dit te begrijpen is een mooie beeldspraak aan te halen, alvorens ik tot de magische driehoek kom.

De beeldspraak komt uit de sport, en wel uit de trainingsprincipes van de sport. (Top)sport is er op gericht op het juiste moment te pieken. Dit hoor je vaak zeggen, maar wat is dat nou precies… Elk type training heeft een impact op je fysieke (en mentale..) gesteldheid. Na elke training heeft je lijf rust nodig om te herstellen. Het mooie van dit herstel is dat die ‘doorschiet’ na je herstel. Kortomals je beginnivo op 0 gesteld wordt, en je gaat trainen dan is je nivo ana het einde van de training onder 0, stel -3. Nadat je een marathon gelopen hebt, loopt je immers niet direct eenzelfde marathon (en al helemaal niet in dezelfde tijd… toch?). Zodra je gaat herstellen naar 0, schiet je herstel dus door in de plus, stel 2. Je nivo is dan 2 gestegen ten opzichte van het begin. Als je dit trucje herhaald, op precies dat moment (de supercompensatie), is aan het einde van de volgende cyclus je nivo gestegen naar 4, enzovoort. Zie de groene lijn in het plaatje….

Als je te vaak of heftig achter elkaar traint wordt je daar niet beter op. Dat weet ook vrijwel iedereen. Je nieuwe belasting heeft dan plaatsgevonden voordat je op je herstel of op je supercompensatie zit. Dus op je terugweg naar 0 (en je supercompensatie) vind de volgende belasting al plaats, bijvoorbeeld op -1. Een zelfde impact levert dan een resultaat van -4 op alvorens je weer kan herstellen. Als dit zich herhaalt pleeg je roofbouw op je lijf en mentale gesteldheid. Zie de rode lijn in het plaatje….

Nu zit dat in het echt een stuk gecompliceerder in elkaar, maar dit is het basisprincipe. En dit basisprincipe geldt voor elke omgeving waar iets veranderd. Of het nu een sporter is die zijn niveau wil ‘veranderen’, een mens die ‘iets aan zichzelf’ wil veranderen, een land die zijn economie wil veranderen of een organisatie die zijn processen of zijn organisatiestructuur of wat dan ook, wil veranderen. Elke verandering gaat deze cyclus door. Immers een organisatie die wil veranderen zal, naast de reguliere werkzaamheden, taken moeten uitvoeren die de verandering tot doel hebben. Kortom extra werk, dit is de extra inspanning uit de grafiek. Uiteraard wil de organisatie veranderen met als doel ‘beter’ te worden, ‘goedkoper’ te worden, ‘sterker’ te worden, of simpel ‘klaar voor de toekomst’ (wat dat ook precies mag betekenen).

En zo komen we tot de magische driehoek… Deze effort die erin moet worden gestoken kan een organisatie bereiken door te investeren. Deze investering kan op, je raadt het al, drie manieren gedragen worden. En deze drie vormen samen de magische driehoek. Is één van deze drie uit balans, heeft dat een (catastrofaal?) gevolg voor de organisatie.

De Magische Driehoek - € - Personeel - Klant
  • € – “Het geld”: Zonder geld is er niks mogelijk, is er geen inkoop, is er geen salaris, is er kortom gezegd niks!
  • P – “Personeel”: Personeel houdt je organisatie draaiend. Het doet het werk, maakt de klanten blij, haalt de omzet binnen. Zij zijn het die organisatie draaiende houden.
  • K – “De Klant”: Klanten zijn onmisbaar. Zij kopen je producten, zijn je reclame of ambassadeurs. Kortom zij zorgen voor je bestaansrecht.

Stel je als organisatie een verandering voor is deze doorgaans een gevolg van een ontevredenheid vanuit één van deze drie factoren. Meestal een combinatie van “Klant”, bv: Onze klanten zijn ontevreden over onze diensten, en “€”, bv: We maken meer kosten dan dat we verdienen, als we zo doorgaan redden we het niet. Het is ook geregeld een combinatie: “Onze concurrent is goedkoper én onze klanten ervaren deze partij als beter, hoe gaan we dit beantwoorden”. Het komt minder vaak voor dat we de organisatie op of vanuit “P” veranderen. Doorgaans verander je dan “P” en niet je organisatie…

Het dragen van de verandering kan ook alleen maar langs deze drie pijlers verlopen. De extra werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden, want de dagelijkse werkzaamheden gaan ook gewoon door, kunnen op de drie pijlers gestoeld worden:

  • € : Extra personeel kan ingevlogen worden, of de wijziging kan door een externe partij worden doorgevoerd, nieuwe software kan aangekocht worden, ander pand kan worden aangekocht of gehuurd, etc. etc.
  • K : De extra werkzaamheden zorgen voor een tijdelijke vermindering van de klantenservice. Dus de pijn wordt gedragen bij een (tijdelijke) verlaging van de werkzaamheden aan/voor de klanten.
  • P : De organisatie vraagt alles, naast de reguliere werkzaamheden, uit te voeren. Een onevenredige druk op het personeel.

Vaak zien we hybride vormen van de drie pijlers en gelukkig gaat het vaak in zo’n hybride vorm ook wel goed. Echter de Klant wordt veelal, en begrijpelijk, ontzien en zien we in de hybride vormen een combinatie van € en Personeel. Maar helaas komt het ook nog vaak voor dat, om geld te besparen, de druk bij het personeel wordt gelegd. Maar het risico gaat dieper dan alleen in het uitvoeren van de gewenste veranderingen. Ook in het uitzoeken van die gewenste veranderingen wordt te vaak te eenzijdig gekeken naar de mogelijkheden. Vaak ervaren organisaties een klantontevredenheid als noodzaak iets te veranderen. Of niet zo zeer uit ontevredenheid maar vanuit de wensen van de klant de organisatie (of het aanbod van de organisatie) wil veranderen. Zo had ik laatst een klant die behalve zonnepanelen ook spouwmuurisolatie wilde. Ik heb dat niet en even twijfelde ik of ik dat er niet bij zo moeten doen. Een wijziging in mijn jonge bedrijf kondigde zich aan. Ik heb alleen de mensen niet, de kennis niet laat staan de mogelijkheden. Ik had de keuze kunnen maken, maar wat had ik dan van mijn medewerkers verwacht te moeten doen? Wat had ik van mezelf verwacht te gaan doen? En met welk gevolg? Ik heb ervoor gekozen te kiezen voor mijn huidige focus. Ik raakte deze klant helaas kwijt, maar weet dat ik bij andere klanten wel kan leveren, en van goede kwaliteit ook nog.

Kortom ook bij veranderingen moet je kijken naar je mogelijkheden. Soms lijkt die bezuiniging voor € en voor K van enorm belang. Dan zijn we geneigd om P te bewegen om deze verandering door te voeren. Maar wat als het resultaat van de verandering is dat P onder onevenredige druk komt te staan, dat daardoor de effectiviteit en werkplezier voor P in een vrije val naar beneden gaat, dat vervolgens de kwaliteit voor K buigt en ten slotte barst… En wel zodanig dat K vertrekt, of erger dat P eerst nog vertrekt en dan pas K… Dan heb je mooi bespaart op € maar komt je gewenste doel niet van de grond, maar raak je stevige grond onder de voeten kwijt. Dan wankelt je bestaan, het bestaan van je organisatie. En dat alleen maar omdat je bij een mogelijke verandering je ogen alleen maar gericht waren op € en K en niet op P.

Verandering is vaak goed, soms is groei goed, af en toe is toegeven aan die verleidingen ook goed. Maar als je in die positie komt, kijk dan vooral ook naar P en weeg die af tegenover K, en vooral ook tegen €. Want soms is de koude rekensom van € van lagere waarde, dan de rekensom die P met en voor K voor elkaar brengt. Soms is de rekensom voor K van lagere waarde dan de rekensom die P en € teweeg kan brengen. En soms heel soms is de rekensom van P van lagere waarde dan de rekensom die K en € voor elkaar kunnen brengen, maar in die zeldzame gevallen werk je wel aan loyaliteit van P. En die loyaliteit betaald zich uiteindelijk uit voor K en daarmee automatisch voor € en draagt bij een stabiele en mooie toekomst voor jouw organisatie.