Doreen liep door Utrecht, door een expositie met de titel In the Name of Love, en ergens tussen de werken door moest ze aan mij denken. Ze stuurde me een bericht. Of ik mijn oude blog over Judas nog kende. Of ik hem niet opnieuw moest delen. In de tentoonstelling werd dezelfde vraag gesteld die mij destijds bezighield: was Judas de verrader, of was hij misschien de meest loyale vriend van allemaal? Iemand die begreep wat er moest gebeuren en bereid was daarvoor de geschiedenis in te gaan als de schurk.

Ik herinner me nog goed waarom ik dat stuk ooit schreef. Niet uit fascinatie voor apocriefe evangeliën. Niet om een theologisch debat te voeren. Het was een gesprek met mijn vader dat was blijven hangen. Hij zei ooit dat geschiedenis vrijwel nooit neutraal is. Dat wie het verhaal mag vertellen, bepaalt hoe het wordt herinnerd. “History,” bedacht ik me met een glimlach, “is his story.” Het verhaal van degene die de pen vasthoudt. Die gedachte liet me niet meer los.

Toen Doreen voorstelde het stuk opnieuw te plaatsen, voelde dat eerst logisch. Het thema is tijdloos. Toch merkte ik dat ik het niet simpelweg wilde herhalen. Wat mij toen raakte, raakt me nog steeds. Alleen zie ik het niet meer in één Bijbels personage. Ik zie het in hoe wij vandaag met verhalen omgaan. Er lijkt een honger naar duidelijkheid te zijn. Naar scherpe contouren. Naar woorden die alles samenvatten. Een rechter wordt al snel “links” genoemd wanneer een uitspraak ‘niet terecht voelt’. Een agent wordt “gewelddadig” wanneer een incident breed, vaak van één kant, wordt uitgemeten. Een idee wordt gereduceerd tot “woke” en daarmee lijkt het hele gesprek al beslecht. Het zijn woorden die niet alleen beschrijven, ze kaderen. Ze sluiten af.

Wat me bezighoudt, is hoe vanzelfsprekend dat proces voelt. Herhaling doet iets met ons. Wat vaak genoeg wordt uitgesproken, nestelt zich in het collectieve bewustzijn. Het krijgt de klank van waarheid. Niet omdat iedereen het grondig heeft onderzocht, eerder omdat het vertrouwd klinkt. En vertrouwd voelt veilig in een wereld die zelden overzichtelijk is.

Mijn vader had vaak grote en bijzondere theorieën. Boven alles had hij een bijzondere manier van kijken. Hij stelde vragen. Wie vertelt dit verhaal? Vanuit welk belang? Welke feiten krijgen nadruk en welke verdwijnen tussen de regels? Hij leerde me niet om wantrouwig te zijn. Hij leerde me om nieuwsgierig te blijven. Om te beseffen dat achter elke versie van de werkelijkheid een perspectief schuilgaat. Dat was de diepere laag van mijn blog over Judas. Het ging niet over schuld of onschuld. Het ging over hoe snel wij genoegen nemen met één interpretatie. Hoe prettig het voelt  wanneer iemand de rol van verrader krijgt toebedeeld. Het brengt orde in het narratief. Het maakt het verhaal rond.

In onze tijd worden verhalen sneller rondgemaakt dan ooit. Een fragment wordt gedeeld, een uitspraak uitgelicht, een beeld eindeloos herhaald. Binnen korte tijd lijkt het hele plaatje helder. Het leven zelf is zelden zo helder. Het bestaat uit mensen die handelen vanuit overtuiging, angst, liefde, plichtsbesef, verwarring. Mensen die soms gelijk hebben en soms niet. Mensen die nooit volledig samenvallen met één woord.

Wanneer ik denk aan de tentoonstellingstitel, In the Name of Love, blijft vooral dat laatste woord hangen. Liefde vraagt tijd. Liefde vraagt bereidheid om te luisteren. Liefde verzet zich tegen het gemak van reductie. Ze zoekt naar de mens achter de handeling, naar het verhaal achter het frame. Dat is wat ik vandaag opnieuw wil zeggen. Niet dat we geen oordeel mogen hebben of dat alles relatief is. Wel dat elk verhaal meer lagen kent dan op het eerste gezicht zichtbaar zijn. Dat “his story” altijd een beginpunt is, nooit het einde.

Doreen had gelijk dat het thema actueel is. Deze keer vraagt het niet om een herhaling, het vraagt om hernieuwde aandacht. Voor de manier waarop wij kijken. Voor de snelheid waarmee wij duiden. Voor de verantwoordelijkheid die we dragen wanneer wij een verhaal doorvertellen. Elke keer dat wij iemand reduceren tot één label, schrijven we mee aan een geschiedenis die misschien opnieuw verteld moet worden.

En ergens hoor ik mijn vader dan zachtjes zeggen dat het de moeite waard is om nog één keer te vragen: welk verhaal hoor ik nu eigenlijk?