Freddie Mercury en de vraag die we liever ontwijken

Freddie Mercury schreef There Must Be More to Life Than This. Ik denk dat het niet als popsong, maar als existentiële aanklacht is geschreven. Tegen een wereld die blijft draaien terwijl mensen breken. Tegen het gemak waarmee we geweld, ongelijkheid en vervreemding normaliseren. Tegen het collectieve schouderophalen dat volgt zodra iets te ingewikkeld wordt.

Het lied begint niet met hoop, maar met gemis.
Met het besef dat leven meer moet zijn dan functioneren.

Mercury kijkt om zich heen en ziet haat, oorlog en mensen die vechten voor hun rechten. Hij ziet hoe we vernietigen wat we zelf hebben opgebouwd. En hij ziet iets wat misschien nog schrijnender is: hoe snel we leren wegkijken. Hoe vaak we “c’est la vie” zeggen, alsof berusting hetzelfde is als wijsheid.

Daar raakt dit lied (overigens prachtig gezongen door Freddy and Michael Jackson) voor mij iets fundamenteels. Niet geweld is ons grootste probleem, maar de gewenning eraan. Want zolang het niet direct over ons gaat, zolang wij niet degene zijn die wordt weggestuurd, uitgesloten of gebombardeerd, kunnen we blijven doen wat we altijd deden. Werken. Consumeren. Scrollen. Overleggen. Plannen maken voor morgen. De wereld brandt, maar onze agenda loopt gewoon door.

There must be more to life than living.

Er is meer dan overleven. Er is meer dan presteren. Er is meer dan het netjes invullen van rollen die ooit logisch waren, maar inmiddels zo leeg voelen. Mercury weigert het leven te reduceren tot zwart of wit. Hij weigert simpele verklaringen. Hij stelt vragen waar geen comfortabele antwoorden op bestaan.

• Waarom accepteren we een wereld vol haat?
• Waarom blijven we bouwen aan systemen die mensen vermalen?
• Waarom zijn we zo bereid om een ander tot zondebok te maken, zolang wij zelf maar buiten schot blijven?

En dan komt die zin die alles even ondersteboven gooit: What good is life, in the end we all must die? Het klinkt triest, maar het is – voor mij – geen pessimisme. Het is radicale eerlijkheid. Als alles eindig is, wat doet er dan werkelijk toe?

• Niet status.
• Niet gelijk krijgen.
• Niet rendement.
• Wat overblijft is hoe we met elkaar omgaan.

Het lied eindigt echter niet in woede, maar in een kwetsbare hoop: een wereld gevuld met liefde. Het is geen utopie, ook geen spiritueel sausje, maar een eenvoudig verlangen naar vrede, naar menselijkheid, naar verbinding.

Vandaag klinkt deze tekst niet als een klank uit de jaren zeventig, maar als commentaar, van toen, maar ook op het hier en nu. Op de polarisatie. Op leiders die zekerheid veinzen. Op politieke leiders die zondebok-politiek tot kunst hebben verheven. Op organisaties die targets belangrijker vinden dan mensen. Op samenlevingen waarin empathie langzaam plaatsmaakt voor framing.

Freddy Mercury stelt geen oplossing voor in zijn aanklacht. Maar hij legt de verantwoordelijkheid terug bij ons.

• Niet bij “de politiek”.
• Niet bij “het systeem”.
• Bij ieder individu dat dagelijks keuzes maakt.

Want dat “meer” waar hij over zingt ontstaat niet in beleid, politieke plannen of structuren. Het begint in kleine, ongemakkelijke momenten. In het blijven luisteren waar afhaken makkelijker is. In vertragen waar alles om snelheid vraagt. In durven zeggen: dit klopt niet – ook als je nog geen alternatief hebt.

There must be more to life than this is natuurlijk een lied om mooi te vinden. Maar het is ook een uitnodiging.

• Om niet te verharden.
• Om niet te wennen

Maar vooral om mens te blijven in een wereld die daar steeds minder ruimte voor lijkt te maken.