Over nabijheid in een tijd waarin afstand normaal werd

Toen corona uitbrak, werd thuiswerken geen keuze maar noodzaak. Vrijwel van de ene op de andere dag verplaatste werk zich naar de keukentafel, de studeerkamer of de zolder. Wat velen verraste, was hoe goed dat eigenlijk ging. De resultaten bleven overeind, teams bleken wendbaar en organisaties ontdekten dat vertrouwen productiever is dan controle. Het systeem stortte niet in; het bleek veerkrachtiger dan gedacht.

Wat wel veranderde, was de vanzelfsprekendheid van ontmoeting. De korte gesprekken bij de koffieautomaat verdwenen, net als het achteloze binnenlopen bij een collega om even te sparren. Contact werd planbaar, efficiënt en vaak digitaal. We ontdekten dat werk prima op afstand kan worden georganiseerd, maar dat verbinding iets anders vraagt dan een goed werkende internetverbinding.

Inmiddels lijkt het oude ritme zich weer stevig te hebben genesteld. Files zijn terug, soms langer dan voorheen. Kantoren lopen weer vol en thuiswerken wordt op sommige plekken langzaam teruggedrongen. Het “nieuwe normaal” voelt voor velen alweer als een tussenfase die we achter ons laten. Toch vraag ik me af of we niet te snel teruggrijpen op wat we kenden, zonder het geleerde werkelijk te integreren.

Hybride werken is namelijk geen logistieke puzzel, maar een culturele keuze. Het gaat niet primair over waar iemand zit, maar over hoe we elkaar blijven zien. Een chatbericht is efficiënt, maar een telefoongesprek draagt toon, nuance en emotie. Een geplande Zoom-meeting kan functioneel zijn, maar een wandeling naast elkaar schept ruimte voor andere gesprekken, voor stiltes en voor vertrouwen. Technologie kan faciliteren, maar het is de menselijke intentie die werkelijk verbindt.

In mijn eigen praktijk ervaar ik dat dagelijks. Samen met Jonas bouw ik aan Uw-Topia. Ons kantoor staat in Nijmegen, terwijl ik in Ruinen woon. Dat betekent dat ik grotendeels vanuit huis werk. Toch voelt onze samenwerking zelden afstandelijk. Wanneer iets persoonlijk of wezenlijk besproken moet worden, bellen we elkaar. Soms dagelijks, soms een paar dagen niet. Wat functioneel is, handelen we af via WhatsApp of mail. Wat aandacht vraagt, krijgt stem en tijd. Dat onderscheid werkt voor ons verrassend goed.

Natuurlijk zijn er momenten waarop ik vaker fysiek op kantoor zou willen zijn. Niet omdat het moet, maar omdat samen zijn energie kan geven. Tegelijkertijd merk ik dat de echte beperking niet in de ruimte zit, maar in de agenda. Tijd is schaarser dan vierkante meters. En zolang ik nog regelmatig onderweg ben voor ander waardevol werk, met even waardevolle ontmoetingen, voelt het niet logisch om structureel uren in de file te staan.

Daar zit voor mij de kern van deze vraag: wat winnen we als we bewuster kiezen? Minder reistijd betekent minder stress, minder klimaatbelasting en vaak meer ruimte voor thuis. Het kan ook betekenen dat de momenten waarop we elkaar fysiek ontmoeten, doelgerichter en betekenisvoller worden. Niet omdat aanwezigheid verplicht is, maar omdat ze gekozen is.

Menselijkheid in hybride werken zit daarom niet in beleid, maar in kleine, bewuste beslissingen. Even bellen in plaats van alleen te typen. Een wekelijkse check-in plannen zonder agenda, puur om te horen hoe het écht gaat. Ruimte maken voor nabijheid, ook als die niet vanzelfsprekend is.

Misschien ligt de toekomst niet in volledig terug naar kantoor, en ook niet in permanent thuiswerken, maar in een volwassen middenweg waarin afstand en verbinding elkaar niet uitsluiten. Als we het gesprek daarover open durven voeren, kan hybride werken meer zijn dan een praktische regeling. Het kan een manier worden om werk en leven met meer aandacht en menselijkheid te organiseren.