Een paar dagen geleden ontving ik een bericht van Josephine uit Beiroet. Over enkele dagen is het zes jaar geleden dat de explosie de haven van de stad verwoestte. Voor haar is die datum veel meer dan een herinnering aan een wereldnieuws dat destijds de voorpagina’s beheerste. Op 4 augustus 2020 bevond zij zich op de drieëntwintigste verdieping van haar appartement, midden in het gebied dat door de enorme schokgolf werd getroffen. De graansilo’s langs de haven braken een groot deel van de explosie, waardoor haar gebouw niet de volle kracht hoefde op te vangen. Toch vlogen de ramen uit de kozijnen, sloegen deuren uit hun sponningen en veranderde een gewone werkdag in enkele seconden in een gebeurtenis die een leven lang met je meeloopt. Josephine en haar collega’s bevonden zich op dat moment aan de zijde van het appartement die van de explosie was afgekeerd. Dat ene detail maakte uiteindelijk het verschil.

Bij haar bericht voegde zij een korte video. Terwijl ik de beelden bekeek, gebeurde iets onverwachts. Mijn aandacht bleef niet hangen bij de explosie zelf. Die beelden staan al jaren in mijn geheugen gegrift. Het was het lied onder de video dat mij niet meer losliet. Een onbekende melodie, gedragen door een tekst die in een paar regels wist te vatten wat duizenden foto’s en uren nieuwsuitzendingen nauwelijks kunnen overbrengen. Het lied opent met een beeld dat onmiddellijk de omvang van de ramp voelbaar maakt.

The sky was amber, then it split.
A second sun that shouldn’t exist.

Wie ooit de beelden van die middag heeft gezien, begrijpt direct wat met die tweede zon wordt bedoeld. De vuurbal veranderde de skyline van Beiroet in een decor dat nauwelijks werkelijk leek. Even later beschrijft de tekst hoe glas als regen neerdaalde, hoe de haven veranderde in een wond en hoe een groot deel van de stad in één ogenblik brak. De woorden zoeken geen dramatiek op. Juist hun eenvoud geeft ruimte aan de verbeelding van de luisteraar. Toch bleef een ander gedeelte van het lied steeds opnieuw door mijn hoofd gaan.

But hands came out from under stone.
No one was left to bleed alone.

Ik heb die regels meerdere keren gelezen. Niet om hun poëtische vorm, wel om wat zij zichtbaar maken. De explosie vormt het begin van het verhaal. De mensen vormen het vervolg. Terwijl gebouwen instorten en stofwolken de stad bedekken, verschijnen handen uit het puin. Handen die hulp zoeken, handen die anderen overeind helpen, handen die besluiten dat een onbekende op dat moment even belangrijk is als een vriend of familielid.

Die paar woorden vertellen iets wat iedere grote ramp uiteindelijk laat zien. Op het moment dat structuren wegvallen, blijft de mens over. Buren worden reddingswerkers. Vrijwilligers beginnen met opruimen terwijl de sirenes nog klinken. Mensen die elkaar enkele minuten daarvoor niet kenden, dragen elkaar naar veiligheid. In een wereld waarin verdeeldheid vaak de aandacht opeist, laat juist een tragedie zien hoeveel kracht verborgen kan liggen in eenvoudige menselijkheid.

Juist daarom bleef deze muziek mij bezighouden. Ik ging op zoek naar de maker. Ik zocht naar een volledige uitvoering, een artiest, een officiële opname. Vooralsnog heb ik niets gevonden. Het nummer lijkt speciaal voor deze herdenking te zijn gemaakt en leeft vooral voort in de video waarin ik het hoorde. Dat voelt eigenlijk heel passend. Niet ieder lied hoeft een plaats in de hitlijsten te krijgen. Af en toe ontstaat muziek voor één enkel doel: herinneren wat nooit vergeten mag worden. Aan het einde verandert de tekst opnieuw van toon.

The scars remain.
The memories stay.
The dust has settled.
But not the debt.

Die laatste regel bleef nog lang in mijn hoofd rondzingen. Het stof daalt uiteindelijk neer. De verantwoordelijkheid verdwijnt niet. De littekens verdwijnen evenmin. Iedere stad kent gebouwen die opnieuw kunnen worden opgebouwd. Vertrouwen vraagt veel meer tijd. Het lied eindigt met vier woorden.

Beirut doesn’t forget

Ik denk dat die woorden niet alleen over Beiroet gaan. Zij herinneren ook ons eraan dat achter iedere grote gebeurtenis mensen staan die nog iedere dag met die herinnering leven. Voor Josephine is 4 augustus geen datum uit het verleden. Voor duizenden inwoners van Beiroet evenmin.

Op 4 augustus wil ik daarom opnieuw stilstaan bij deze tragedie. Niet alleen bij de explosie zelf, ook bij de veerkracht van de inwoners die elkaar overeind hielden toen hun stad op haar kwetsbaarst was. Dit onbekende lied vormde voor mij de aanleiding om opnieuw te luisteren naar een verhaal dat nog altijd gehoord verdient te worden. Af en toe blijken een paar eenvoudige regels voldoende om de essentie van menselijkheid zichtbaar te maken. muziek, Beiroet, Libanon, menselijkheid, veerkracht, solidariteit, herinnering, reflectie, hoop, samenleving