Terwijl jij dit leest, bestaat deze blog eigenlijk nog niet.

Sterker nog: op het moment dat ik de eerste woorden van deze blog inspreek, weet zelfs ChatGPT nog niet waar dit verhaal uiteindelijk zal eindigen. Dat klinkt vreemd, omdat veel mensen denken dat het schrijven van een blog met kunstmatige intelligentie vooral neerkomt op het invoeren van een onderwerp, een paar seconden wachten en vervolgens een kant-en-klare tekst ontvangen. Alsof de computer het werk doet en ik alleen nog hoef te besluiten of ik op de knop ‘publiceren’ druk.

Die vraag krijg ik de laatste tijd steeds vaker. Is het dan nog wel jouw blog? Schrijft ChatGPT het niet gewoon voor je? En als een computer de tekst maakt, waar blijf jij dan als auteur?

Het zijn logische vragen. Ik snap ze ook. Toch merk ik iedere keer dat ik ze moeilijk kan beantwoorden. Niet omdat ik het antwoord niet weet, maar omdat een uitleg nooit echt laat zien hoe het proces verloopt. Daarom besloot ik het deze keer anders te doen.

Ik leg het niet uit door erover te vertellen.

Ik laat het zien terwijl het gebeurt.

Op dit moment neem ik namelijk mijn scherm op. Je ziet precies hoe deze blog ontstaat. Er ligt geen uitgewerkt script naast mijn toetsenbord. Er staat geen verborgen document klaar waarin de tekst al is geschreven. Er is alleen een idee, een gesprek en een proces dat zich stap voor stap ontwikkelt. Terwijl jij straks de uiteindelijke blog leest, zie je in de video hoe iedere alinea ontstaat, hoe gedachten veranderen, hoe teksten worden aangepast en hoe een eerste versie langzaam uitgroeit tot een verhaal.

Dat is ook precies waarom ChatGPT voor mij zo’n waardevol hulpmiddel is.

Mijn hoofd werkt namelijk sneller dan mijn vingers.

Wanneer ik een blog volledig met de hand schrijf, wordt mijn schrijftempo automatisch de begrenzing van mijn denktempo. Terwijl ik bezig ben een zin af te maken, heeft mijn hoofd alweer nieuwe verbanden gelegd, een voorbeeld bedacht of een heel andere invalshoek gevonden. Tegen de tijd dat ik die eerste gedachte heb opgeschreven, ben ik mentaal alweer een paar stappen verder. Dat voelt alsof je voortdurend probeert je eigen gedachten in te halen.

Wanneer ik praat, gebeurt dat niet.

Mijn stem volgt mijn gedachten veel gemakkelijker dan mijn toetsenbord dat ooit zou kunnen. Ik hoef niet na te denken over interpunctie, zinsopbouw of formuleringen. Ik vertel gewoon wat er in mij opkomt. Daardoor blijft de stroom van ideeën intact.

Alleen ontstaat er dan een ander probleem.

Mijn manier van denken is allesbehalve lineair.

Ik begin ergens, schiet halverwege naar een voorbeeld uit het verleden, herinner me ineens een gesprek dat ik vorige week voerde, verbind dat aan een maatschappelijk onderwerp, kom terug bij mijn oorspronkelijke gedachte en ontdek onderweg weer een nieuw inzicht dat ik ook nog wil benoemen. Voor mij voelt dat als één logisch geheel. Voor iemand die het letterlijk zou uitschrijven, ontstaat vooral een verzameling losse gedachten die voortdurend van richting veranderen.

En precies daar ligt de kracht van ChatGPT.

De ideeën komen uit mijn hoofd. De ervaringen zijn van mij. De voorbeelden heb ik zelf meegemaakt. ChatGPT helpt mij om de wirwar van gedachten terug te brengen naar een verhaal dat voor een lezer logisch te volgen is. Alle zijpaden blijven bestaan. De conclusies blijven van mij. Alleen de volgorde verandert. De chaos krijgt structuur zonder dat de inhoud verandert.

Eigenlijk zie je dat tijdens deze blog voortdurend gebeuren.

Nog geen paar minuten geleden vertelde ik waarom ik liever praat dan typ. Daarna begon ik ineens over de schrijfstijl. Vervolgens merkte ik op dat de eerste versie veel te veel uit korte zinnen bestond. Daarna kwamen we uit bij de vraag hoe mijn oude blogs eigenlijk de basis vormen voor alles wat ChatGPT tegenwoordig schrijft. Voor mij hoort dat allemaal bij dezelfde gedachtegang. Voor een lezer zou het zonder structuur waarschijnlijk aanvoelen als een reeks losse gesprekken.

Juist daarom stopt het proces niet na de eerste versie.

Sterker nog, de eerste versie is zelden de versie die uiteindelijk online komt.

Er zit namelijk nog een belangrijke stap tussen die veel mensen helemaal niet kennen.

Toen ik begon met ChatGPT heb ik niet gevraagd om blogs te schrijven zoals ChatGPT dat zelf mooi vond. Ik heb juist tientallen blogs laten analyseren die ik jarenlang volledig zelf heb geschreven, lang voordat kunstmatige intelligentie onderdeel werd van mijn schrijfproces. Al die blogs zijn onderzocht op toon, ritme, zinsopbouw, woordgebruik, de manier waarop ik voorbeelden gebruik, hoe ik een gedachte ontwikkel en hoe ik een lezer meeneem in een verhaal.

Uit die analyse ontstond een uitgebreid document met schrijfregels.

Niet alleen technische regels, zoals woorden die ik liever vermijd of manieren waarop ik een blog opbouw, maar vooral een beschrijving van mijn eigen stem. Hoe ik schrijf. Hoe ik praat. Hoe mijn gedachten zich ontwikkelen. Dat document vormt tegenwoordig de basis onder iedere eerste versie die ChatGPT maakt.

Grappig genoeg zie je ook dat document straks gewoon in beeld verschijnen.

Ik kopieer het letterlijk in deze chat, zodat je kunt zien dat die schrijfstijl niet uit de lucht komt vallen. Ze is gebaseerd op jarenlang zelf schrijven. ChatGPT heeft die stijl niet bedacht. Het heeft hem leren herkennen.

En zelfs dan is het proces nog niet klaar.

Terwijl ik de eerste versie doorlees, gebeurt precies wat je in de schermopname ziet. Ik begin hardop te reageren op mijn eigen tekst. Ik vertel waar de zinnen te kort zijn, waar de gedachte nog niet helemaal klopt, waar een voorbeeld ontbreekt of waar een alinea nog niet voelt alsof ik hem zelf geschreven heb. Ik ga vervolgens niet zitten sleutelen aan losse zinnen. Ik spreek opnieuw in wat ik eigenlijk bedoel. ChatGPT verwerkt ook die nieuwe uitleg weer tot een volledige blog.

Daarna begint hetzelfde proces opnieuw.

Ik lees de complete blog weer van het begin tot het einde. Niet alleen de aangepaste alinea. De volledige tekst. Alleen dan voel ik of het verhaal nog klopt, of de rode draad overeind blijft en of de tekst nog steeds klinkt zoals ik hem zelf zou schrijven. Tijdens dat lezen ontstaan weer nieuwe inzichten, aanvullingen en verbeteringen. Ook die spreek ik weer in, waarna opnieuw een complete versie verschijnt.

Dat herhaalt zich net zo lang totdat ik de blog lees zonder nog de behoefte te voelen ergens in te grijpen.

Toch is ook dát nog niet het einde van het proces.

Een blog die klaar is voor mijn website, is namelijk nog niet automatisch geschikt voor sociale media. Daarom vraag ik ChatGPT daarna om twee aanvullende teksten te maken. De eerste is een LinkedIn-versie: een compacte samenvatting van ongeveer één A4, waarin de kern van de blog behouden blijft, terwijl hij prettig leest binnen LinkedIn. De tweede is een korte teaser voor Facebook en Instagram. Die hoeft het verhaal niet opnieuw te vertellen. De bedoeling daarvan is juist nieuwsgierigheid opwekken, zodat mensen zin krijgen om de volledige blog te lezen.

Ook voor die teksten hebben we in de loop van de tijd aparte schrijfinstructies ontwikkeld. Een LinkedIn-bericht vraagt immers om een andere opbouw dan een blog van twee pagina’s, terwijl een teaser op Facebook of Instagram weer een heel ander doel heeft. Zelfs nadat de blog af is, blijft het dus een proces van verfijnen, aanpassen en afstemmen op de plek waar het verhaal uiteindelijk gelezen wordt.

Veel mensen denken dat kunstmatige intelligentie vooral tijd bespaart. In werkelijkheid kost deze manier van werken vaak juist meer tijd dan vroeger. Het verschil zit ergens anders. Vroeger was mijn typsnelheid de beperking van mijn gedachten. Nu kunnen mijn gedachten vrij bewegen en helpt technologie om daar een leesbaar verhaal van te maken.

Het eigenaarschap verandert daardoor niet.

De ervaringen blijven van mij.

De voorbeelden blijven van mij.

De emoties blijven van mij.

De overtuigingen blijven van mij.

De reflecties blijven van mij.

ChatGPT voegt geen herinneringen toe die ik nooit heb gehad. Het bedenkt geen mening die ik niet heb. Het helpt mij vooral om de gedachten die al in mijn hoofd aanwezig zijn, terug te brengen tot een verhaal dat een ander met plezier kan lezen.

Eigenlijk is dat ook precies wat deze blog laat zien.

Je hebt niet alleen gelezen hoe ik met ChatGPT werk.

Je hebt het hele proces meegemaakt.

Vanaf de eerste gedachte, via de eerste versie, langs de correcties, de schrijfregels, de herschrijvingen en uiteindelijk de bewerkingen voor LinkedIn en Facebook, tot aan de blog die nu voor je ligt.

En eerlijk gezegd vind ik dat misschien wel de mooiste manier om antwoord te geven op de vraag die mij zo vaak wordt gesteld.

Wie schrijft deze blog eigenlijk?

Wanneer je tot hier hebt gelezen, heb je het antwoord waarschijnlijk niet alleen gevonden.

Je hebt het vooral zelf zien ontstaan.