Enkele dagen geleden werd ik onverwacht geconfronteerd met een situatie die ik niet had voorzien. Een platform waarop ik regelmatig schrijf, beperkte tijdelijk mijn mogelijkheden om zichtbaar te zijn. Mijn eerste gedachte was eenvoudig. Minder mogelijkheden zouden vanzelf leiden tot minder bereik, minder gesprekken en minder aandacht voor de onderwerpen die ik belangrijk vind.

Die gedachte voelde logisch. Wanneer een deur dichtgaat, richt onze aandacht zich vrijwel automatisch op wat we niet langer kunnen. We ervaren het verlies veel sneller dan de ruimte die ergens anders ontstaat. Dat is menselijk. Ons brein registreert vooral wat verdwijnt.

De dagen die volgden, ontwikkelden zich echter anders dan ik had verwacht.

Mensen begonnen uit eigen beweging mijn eerdere bijdragen te delen. Anderen schreven berichten waarin zij hun steun uitspraken. Mensen die ik nog nooit had ontmoet, bezochten mijn profiel, lazen mijn artikelen en stuurden zelfs een verzoek om met mij te verbinden. Terwijl mijn mogelijkheden kleiner waren geworden, bleek mijn zichtbaarheid juist toe te nemen (20% stijging in 1 dag!).

Dat voelde bijna tegenstrijdig.

Ik bleef nadenken over die ervaring. Niet vanwege het platform zelf, want dat is uiteindelijk slechts de omgeving waarin het gebeurde. Wat mij bezighield, was het mechanisme dat erachter zichtbaar werd. Een gebeurtenis die ik uitsluitend als verlies had gezien, bleek tegelijk iets anders in beweging te zetten. Dat inzicht reikt veel verder dan sociale media.

In coaching ontmoet ik regelmatig mensen die midden in een tegenslag staan. Een reorganisatie haalt de zekerheid onder hun werk vandaan. Een relatie eindigt onverwacht. Een sollicitatie loopt op niets uit. Een zorgvuldig opgebouwd plan valt uiteen door omstandigheden waarop niemand invloed had. Vrijwel altijd gaat alle aandacht uit naar wat verdwenen is. Dat is begrijpelijk. Wie iets kwijtraakt, voelt eerst de leegte.

Juist daardoor blijft een andere vraag vaak lange tijd buiten beeld.

Welke beweging is hierdoor eigenlijk ontstaan?

Die vraag verandert de werkelijkheid niet. Een ontslag blijft een ontslag. Een verlies blijft een verlies. Een teleurstelling doet pijn, ook wanneer anderen proberen die snel van een positieve draai te voorzien. Dat hoeft ook helemaal niet. Pijn verdient erkenning voordat zij betekenis kan krijgen.

Toch laat het leven geregeld een opmerkelijke paradox zien.

De deur die dichtvalt, dwingt ons regelmatig om een gang in te lopen waar we anders nooit zouden zijn gekomen. Niet omdat de gesloten deur een goede gebeurtenis was, maar omdat zij onze route veranderde.

Achteraf vertellen veel mensen dat juist een moeilijke periode richting gaf aan hun leven. De baan die verloren ging, bleek uiteindelijk ruimte te maken voor werk dat beter paste. Een afgewezen opleiding bracht iemand op een pad dat veel beter aansloot bij zijn talenten. Een conflict maakte eindelijk zichtbaar wat jarenlang onder de oppervlakte verborgen was gebleven. Op het moment zelf voelde dat zelden als een cadeau. Pas veel later ontstond het besef dat de gebeurtenis meer had losgemaakt dan aanvankelijk zichtbaar was.

Dat vraagt een andere manier van kijken.

Wij beoordelen gebeurtenissen vaak op het eerste hoofdstuk. Het leven schrijft het verhaal echter pas veel later af. Wat vandaag voelt als een einde, blijkt achteraf geregeld een overgang naar iets dat op dat moment nog onzichtbaar was.

Juist daarom vind ik de paradox van de tegenslag zo fascinerend. Tegenslag neemt iets weg, terwijl dezelfde gebeurtenis tegelijk nieuwe verbindingen, nieuwe inzichten of nieuwe mogelijkheden kan openen. Die twee werkelijkheden bestaan naast elkaar. De één maakt de ander niet ongedaan.

Ik vraag mensen in coaching daarom zelden hoe zij hun probleem zo snel mogelijk kunnen oplossen. Veel vaker onderzoeken we welke beweging al in gang is gezet. Welke gesprekken zijn ontstaan? Welke kwaliteiten worden ineens zichtbaar? Welke keuzes komen nu binnen bereik die eerder buiten beeld bleven?

Die vragen lossen het probleem niet op.

Ze openen wel een ander perspectief.

Het leven laat zich namelijk niet uitsluitend begrijpen door te kijken naar wat wij verliezen. Het vraagt ook aandacht voor wat ongemerkt begint te groeien. Juist tijdens moeilijke periodes kan iets ontstaan dat onder normale omstandigheden nooit de ruimte had gekregen.

Dat vraagt geduld. Nieuwe mogelijkheden melden zich zelden op hetzelfde moment waarop de teleurstelling zich aandient. Zij dienen zich vaak stil aan, ergens tussen de eerste verwarring en de eerste stap vooruit.

Volgens mij ligt daarin wel de werkelijke paradox van de tegenslag.

Wij kijken instinctief naar de deur die gesloten werd, terwijl het leven intussen ergens anders al voorzichtig een raam heeft geopend. Pas wanneer wij bereid zijn onze blik te verruimen, ontdekken wij dat verlies niet altijd het laatste woord hoeft te hebben.