Over stabiliteit, plannen en de moed om samen te werken
De uitslagenavond is nog maar net begonnen of Nederland roert zich alweer. Er wordt geteld, gejuicht, gerekend en verklaard. Cijfers flitsen over het scherm, grafieken kleuren rood, blauw en groen. En toch hoor ik onder dat rumoer maar één vraag die er echt toe doet:
Hoe nu verder?
De exitpoll – want dat is het nog, niets meer dan een eerste peiling – laat een land zien dat zoekende is. D66 lijkt de grootste, gevolgd door PVV, VVD en GroenLinks-PvdA. Maar geen enkele partij komt in de buurt van een meerderheid. Het politieke landschap ligt opengebroken, als een mozaïek van overtuigingen. En ergens daarin schuilt niet alleen een uitdaging, maar ook een kans.
De sterkste coalitie is niet per se de grootste
Op papier lijkt een centrum-progressieve coalitie de logische route: D66, VVD, CDA en GroenLinks-PvdA. Samen goed voor 89 zetels – een stevig fundament, zou je zeggen. Maar politiek is geen wiskunde. Het is psychologie, geschiedenis, en een beetje chemie.
D66 en GroenLinks-PvdA delen hun idealen over onderwijs, klimaat en gelijke kansen. CDA en VVD brengen bestuurlijke ervaring, financiële discipline en een vleugje nuchterheid. Verschillen zijn er genoeg, maar misschien is dat juist hun kracht. Een kabinet dat leert balanceren tussen idealisme en realisme, tussen vernieuwing en verantwoordelijkheid, zou weleens de meest stabiele vorm van vooruitgang kunnen zijn. Want echte stabiliteit ontstaat niet als iedereen hetzelfde denkt, maar als niemand het alleen probeert te doen.
De centrum-linkse variant: meer partijen, meer menselijkheid?
Toch is er nog een andere route – minder vanzelfsprekend en nog nooit vertoont, maar misschien dieper geworteld. Een bredere centrum-linkse coalitie: D66, GroenLinks-PvdA, CDA, SP, Partij voor de Dieren, ChristenUnie en Volt. Zeven partijen. Ja, dat klinkt als een recept voor chaos. Maar misschien is het ook een oefening in luisteren. Zoveel stemmen aan tafel betekent dat geen enkel geluid wordt overstemd. Dat verschillen niet worden gladgestreken, maar uitgesproken. Dat er gezocht moet worden naar wat ons bindt, niet wat ons scheidt. En is dat niet precies wat dit land nodig heeft?
We zijn het zat om tegen elkaar te schreeuwen. Wat we nodig hebben is een politiek die weer luistert. Die begrijpt dat samenwerking geen teken van zwakte is, maar van wijsheid.
Stabiliteit komt van binnenuit
Of het nu een centrum-progressieve of centrum-linkse coalitie wordt – de echte vraag is niet wie met wie, maar hoe met elkaar. Een land dat snakt naar rust heeft meer aan verbinding dan aan overwinning. Meer aan vertrouwen dan aan triomf. De voorbije jaren hebben laten zien wat uitsluiting oplevert: Wantrouwen, verharding, en een politiek die vooral over angst gaat. Het is tijd voor iets anders. Voor een kabinet dat niet regeert over een deel van Nederland, maar mét het hele land. Stabiliteit is geen kwestie van zetels, maar van ziel. Ze groeit uit moed – de moed om het oneens te zijn, en tóch verder te lopen. Samen.
Welke opties zijn er nog meer
Als we dan de huidige uitslag nog even verder bekijken en we kijken naar mogelijke coalities en schatten de stabiliteit daarvan in dan zien we het volgende gebeuren:
Hier zitten natuurlijk een hoop aannames in. CDA en GL/PvdA, gaat dat nog wel samen? Kunnen de kloven gedicht worden? Gaan VVD en CDA nogmaals met PVV en andere populistische partijen in zee? Durven 7 partijen opnieuw een avontuur aan, waar het land zo snakt naar stabiliteit. Durft een kersverse partij in het centrum van de macht da wel aan? Er zijn veel overeenkomsten in die grote groep, maar ook flinke verschillen… Ik vrees een lange formatie…
Voorbehoud
De cijfers die hier genoemd worden zijn gebaseerd op de exitpoll van 21uur op de verkiezingsavond, gemaakt door Ipsos/I&O (2025). De werkelijke uitslag kan nog afwijken. Maar welke richting het ook opgaat – de behoefte aan verbinding en stabiliteit blijft dezelfde.
