Over de toekomst die we al kunnen zien

De blog van gisteren blijft nog steeds rondzingen in mijn hoofd, alsof die 24 uur in Lunteren niet zomaar een bijeenkomst waren, maar een soort kruispunt waarop gedachten, zorgen, hoop en verantwoordelijkheid elkaar ontmoetten en besloten niet langer langs elkaar heen te leven. Terwijl ik terugdacht aan die gesprekken over de aarde, het onderwijs, onze kinderen en de wereld die we achterlaten, merkte ik dat het eigenlijk niet alleen ging over wat we nu zien, maar vooral over wat we willen durven zien – en dat daar, ergens tussen het urgente en het mogelijke, precies de kern ligt van waar Uw-Topia voor mij begint: het besef dat de toekomst niet iets is wat ons overkomt, maar iets dat ontstaat uit onze keuzes, onze verbeelding, onze bereidheid om het anders te doen dan hoe het nu gaat.

Wat me zo raakte gisteravond, en vandaag eigenlijk nog steeds, is dat alles wat we proberen te bouwen – of het nu gaat om onderwijs dat kinderen niet kleingemaakt, maar groot laat worden, of een manier van leven waarbij we de aarde niet uitputten maar koesteren – al in ons aanwezig is. Niet als uitgewerkt plan, niet als strak omlijnd model, maar als een soort innerlijk kompas dat zich steeds sterker laat voelen. Je merkt aan alles dat we op een punt staan waarop we ons eindelijk realiseren dat de toekomst niet vastligt, dat ze niet door angst of onmacht bepaald is, maar dat wij degene zijn die haar kunnen definiëren – met de keuzes die we vandaag maken, en met de overtuiging dat het beter kán en beter móét. Daar begint voor mij Uw-Topia: niet als droombeeld, maar als concrete belofte dat het anders kan, omdat het anders móét.

En dan komt ineens die oude song The Dream voorbij, bijna terloops, alsof hij zelf niet doorheeft hoe verrassend raak hij in deze tijd klinkt. Een liedje uit Electric Dreams, bijna naïef in zijn liefdesboodschap, maar tegelijk opvallend scherp in hoe het iets groters raakt: dat gevoel dat de wereld waarvan je houdt – of het nu een persoon is, een toekomst, of een ideaal – alleen echt vorm krijgt wanneer je durft te zien wat zij kan zijn.

“You may be nowhere until you have seen.”

Die regel bleef aan me trekken, alsof hij precies verwoordde wat gisteren in de lucht hing. Je kunt blijven hangen in de kritiek op systemen, in het pessimisme dat als een mist over alles heen ligt, in die gedachte dat jouw bijdrage toch maar een druppel op een gloeiende plaat is. Maar je staat pas ergens, je wordt pas onderdeel van een richting, wanneer je ziet – écht ziet – dat het anders kan. Dat er een wereld klaarstaat die wacht op mensen die ’m durven bouwen.

En dat is precies waar de parallel ligt. Het lied zingt: “It could be magic, it could be tragic”. Zo voelt de tijd waarin we leven ook. De lijnen naar beide kanten liggen er. Onze keuzes bepalen welke kant sterker wordt. De tragische kant is gemakkelijk te zien – die wordt elke dag uitvergroot door nieuws, algoritmes, discussies waarin men elkaar niet meer hoort. Maar de magische kant… die vraagt om verbeelding, om moed, om samenwerking, en om een soort innerlijke helderheid die zegt: dit is niet onmogelijk, dit is alleen nog niet gedaan.

Daar zit voor mij de ziel van Uw-Topia.  Het is geen project dat we bedenken omdat het leuk op papier staat of omdat het “bij de tijd” is. Het is een keuze om de magische route te kiezen, omdat we weten dat de tragische route vanzelf ontstaat als we niets doen. En het bijzondere is: zodra je die magic begint te zien – niet als sprookje, maar als realistische richting – merk je ineens dat er al zo veel aanwezig is: mensen die willen bijdragen, kinderen die nieuwsgierig zijn, docenten die voelen dat het anders moet, ouders die verlangen naar een plek waar groei en menselijkheid hand in hand gaan, en gesprekken zoals gisteren waarin de puzzelstukjes niet langer naast elkaar liggen maar elkaar beginnen te raken.

Misschien is dat wel het meest ontroerende van deze tijd: dat de toekomst al in zicht komt zodra we de moed hebben om haar onder ogen te zien.  Net zoals in dat oude liefdeslied, waarin de droom niet bedoeld is om te ontsnappen aan de werkelijkheid, maar juist om de werkelijkheid te redden. We bouwen dit niet voor onszelf. We bouwen dit voor iedereen die na ons komt. Voor onze kinderen, die recht hebben op een wereld die meer magic in zich draagt dan tragic. En voor onszelf, omdat het diep vanbinnen misschien al lang duidelijk was dat de mooiste toekomst er één is waar we samen naartoe durven dromen – en dan gewoon beginnen.

The dream, the dream, the dream.