“Wat als ik de verkeerde keuze maak?”

Het is een vraag die bijna iedereen zichzelf weleens stelt. Soms gaat het over een relatie. Soms over een baan. Soms over een verhuizing of een moeilijke beslissing die grote gevolgen kan hebben.

We zijn bang om fouten te maken.

Maar wat als die angst gebaseerd is op een misverstand?

Ik geloof steeds meer dat mensen geen fouten maken. Mensen maken keuzes.

Op het moment dat jij een keuze maakt, gebruik je alles wat je op dat moment bent: je kennis, je ervaring, je overtuigingen, je gevoelens, je waarden en je intuïtie. Misschien denk je lang na. Misschien handel je juist vanuit je gevoel. Misschien kies je voorzichtig, zoals een ouder die niet alleen aan zichzelf denkt, maar ook aan zijn kind.

Welke keuze je ook maakt, je maakt haar met de mens die je op dat moment bent.

Pas later ontdek je wat die keuze heeft opgeleverd.

En precies daar ontstaat vaak de verwarring.

We kijken terug met kennis die we toen nog helemaal niet hadden en zelfs met het resultaat van de keuze die er daarvoor nog niet wisten.  Vanuit dat nieuwe perspectief noemen we onze eerdere keuze ineens een fout. Maar dat is eigenlijk niet eerlijk. We beoordelen het verleden met informatie die toen simpelweg nog niet bestond.

Dat betekent niet dat keuzes altijd goed uitpakken.

Soms eindigt een relatie. Soms mislukt een onderneming. Soms vertrouw je iemand die dat vertrouwen niet waard blijkt te zijn.

Maar een onverwachte of pijnlijke uitkomst maakt de oorspronkelijke keuze nog niet verkeerd. Het betekent alleen dat je onderweg nieuwe kennis hebt opgedaan.

Zelfs wanneer je impulsief handelt.

Impulsiviteit wordt vaak gezien als een fout. Ik zie dat anders. Op dat moment kies je ervoor je gevoel zwaarder te laten wegen dan een uitgebreide analyse. Als later blijkt dat meer nadenken een betere uitkomst had gegeven, dan heb je iets geleerd over jezelf. Niet omdat je een fout maakte, maar omdat je nieuwe kennis hebt gekregen over hoe jij beslissingen neemt.

Hetzelfde geldt wanneer iemand bewust bewijs negeert.

Dat is geen vergissing. Dat is een bewuste keuze. Die keuze kan moreel verkeerd zijn. Anderen mogen haar afkeuren. Je bent er volledig verantwoordelijk voor. Maar ook dan is het nog steeds een keuze en geen vergissing. Je hebt bewust besloten bepaalde informatie niet mee te laten wegen.

Dat verschil is belangrijk.

Schuld kijkt achteruit.

Leren kijkt vooruit.

Dat besef bevrijdt.

Je hoeft jezelf niet steeds opnieuw te veroordelen. Sterker nog, dat moet je juist niet doen. Je hoeft je ook niet voortdurend af te vragen of je destijds een andere keuze had moeten maken. Dat heeft geen zin. Je kunt het verleden niet veranderen.

Je had alleen anders kunnen kiezen als je toen al de kennis had gehad die je nu bezit.

Maar juist die kennis heb je gekregen dóór de keuze die je toen maakte.

Iedere keuze zet je op een nieuw leerpad. Iedere ervaring voegt iets toe aan wie je bent. Wees daar dankbaar voor. Alles wat je hebt meegemaakt, iedere keuze die je hebt gemaakt én iedere keuze die je hebt nagelaten, heeft je gebracht tot de mens die je vandaag bent. Sommige ervaringen waren prachtig, andere pijnlijk. Geen van beide was zinloos. Ze maakten allemaal deel uit van jouw ontwikkeling.

Ik kijk weleens terug op mijn huwelijk. Het heeft meer dan twintig jaar geduurd. Je zou kunnen zeggen: “Dan was het een verkeerde keuze.”

Dat voelt voor mij niet waar.

Die relatie bracht liefde, groei, herinneringen en vooral drie prachtige kinderen. Dat zij uiteindelijk eindigde, maakt het begin niet verkeerd.

De uitkomst veranderde.

De betekenis niet.

Die overtuiging geeft rust.

Je hoeft niet de perfecte keuze te maken. Je hoeft alleen de keuze te maken die je vandaag, met de kennis en het inzicht van nu, naar eer en geweten kunt verantwoorden. Meer kan niemand doen.

Daardoor verdwijnt verantwoordelijkheid niet. Je blijft verantwoordelijk voor de gevolgen van je keuzes. Je kunt mensen pijn hebben gedaan. Je kunt jezelf tekort hebben gedaan. Maar de verlammende spijt verdwijnt, omdat je beseft dat je destijds handelde vanuit de mens die je toen was. Je kon niet kiezen vanuit kennis die je nog niet bezat.

Je leven bestaat niet uit goede en foute keuzes.

Je leven bestaat uit keuzes.

Iedere keuze maakt je wijzer dan de keuze ervoor.

En precies daarom kon je gisteren nooit zijn wie je vandaag bent.