Ik kwam een filmpje tegen van een kerkdienst (zie onderaan de blog). Een fragment dat ogenschijnlijk eenvoudig begint en mij uiteindelijk raakte op meer dan 1 manier. Bij binnenkomst had iedereen een pingpongballetje gekregen. Dat bleek geen grapje of speels detail, het was het begin van een experiment.

De predikant vroeg iedereen het balletje tevoorschijn te halen. Naast hem op het podium stond een beker. Op de tel van drie moest de hele zaal proberen het eigen balletje in die beker te gooien. Je zag mensen lachen, twijfelen, mikken. Toen klonk het aftellen en vlogen de balletjes door de ruimte. Sommige kwamen verrassend dichtbij. Een paar tikten bijna de rand. Geen enkele viel erin. De beker bleef leeg.

De predikant keek rond en liet daarna zijn eigen pingpongballetje in de beker vallen. Geen indrukwekkende worp. Geen techniek. Hij stond simpelweg naast de beker. Is hij een betere gooier? Nee. Hij staat gewoon dichterbij.

In het fragment zegt hij iets wat blijft hangen: you cannot disciple at a distance. Je kunt geen discipel maken op afstand. Het raakt aan het verhaal van Jezus Christus, die niet op afstand verklaringen aflegde over hoe mensen moesten leven, hij liep tussen hen, at met hen, luisterde naar hen. Nabijheid was geen hulpmiddel, het was de essentie.

Dat principe reikt verder dan kerk of geloof. Het raakt aan leiderschap. Een manager kan inhoudelijk sterk zijn, strategisch helder, analytisch scherp. Wanneer hij zich in houding en gedrag ver van zijn team plaatst, ontstaat er onzichtbare ruimte tussen hem en de mensen met wie hij werkt. In die ruimte verdwijnt vertrouwen. Aanpassingen voelen als besluiten die worden opgelegd in plaats van samen worden gedragen. Verbinding wordt broos. Wat ooit vanzelf ging, vraagt steeds meer inspanning.

Het probleem ligt zelden in de inhoud van de boodschap. Het zit in de meters ertussen.

Wie leiding wil geven, hoeft niet harder te formuleren of consistenter te herhalen. Wat nodig is, is de bereidheid om tussen mensen te gaan staan. Om eerst te begrijpen hoe zij kijken, waar zij tegenaan lopen, wat hen bezighoudt. Zodra mensen ervaren dat hun werkelijkheid wordt gezien, verandert de dynamiek. Dan wordt richting geven geen duwen, het wordt samen bewegen.

In coaching is dat misschien nog zichtbaarder. Een coach die tegenover de coachee blijft staan, analyserend en soms zelfs corrigerend, mist een deel van het verhaal. Wie naast iemand gaat zitten en het perspectief van de ander serieus wil doorgronden, creëert veiligheid. Begrijpen is geen instemmen. Het is een investering in het proces. Zonder nabijheid blijft begeleiding een poging van afstand, hoe goed bedoeld ook.

We leven in een tijd waarin we vooral verklaren waar wij staan. Standpunten worden gedeeld, overtuigingen geformuleerd, posities ingenomen. Dat heeft waarde. Echte beweging ontstaat echter wanneer iemand de afstand verkleint. Mensen laten zich zelden meenemen door scherpte alleen. Zij bewegen wanneer zij zich gezien voelen.

Dat kleine pingpongballetje laat iets groots zien. Invloed vraagt geen betere worp. Zij vraagt de moed om dichterbij te komen.

Zodra je die stap zet, hoef je vaak alleen nog los te laten.