Bijna vijftig jaar geleden had je mij niet hoeven vertellen dat onze familie ooit iets met een kasteel te maken zou hebben. Mijn opa, Arie Izak Diepraam, noemden wij Pipa. Hij was glazenwasser. Mijn oma noemden wij Mima. Voor ons was dat gewoon een heel gewone familie.

Mijn ouders, mijn broers en ik begonnen onze genealogische zoektocht niet bij de familie Diepraam, maar bij de familie Brinkman. Die zoektocht bracht ons naar Drenthe, waar de naam Brinkman ontstond toen Napoleon vaste achternamen invoerde. We konden onze voorouders terugvinden in Ruinen, waar zij trouwden. Opmerkelijk genoeg woon ik tegenwoordig zelf weer in datzelfde dorp.

Toen die lijn grotendeels in kaart was gebracht, richtten we ons op de familie Diepraam. Ook daar verwachtten we een heel gewone familiegeschiedenis. We waren nieuwsgierig waar de naam vandaan kwam en hoe ver we de stamboom terug konden volgen. Pipa was glazenwasser. Zou dat al generaties lang zo geweest zijn?

Tot de zoektocht ons ineens naar Haus Dieprahm bracht, net over de Duitse grens in Kamp-Lintfort. Een eeuwenoud landhuis, of eigenlijk een klein kasteeltje, dat aantoonbaar verbonden bleek te zijn met onze voorouders.

Vanaf dat moment veranderde onze zoektocht. We zochten niet langer alleen naar namen, geboortedata en huwelijksakten. We wilden ook weten wat voor plek Haus Dieprahm eigenlijk was geweest. Daarbij kwamen we verhalen tegen die het huis een bijna mysterieuze uitstraling gaven. Niet alle verhalen zijn historisch te bewijzen. Een deel leeft voort als lokale overlevering. Toch vertellen ze samen iets over de geschiedenis van het huis.

Het bekendste verhaal gaat over de smalle toren aan de rechterzijde van het huis, gezien vanaf de voorkant. Geografisch is dat de westelijke toren. Volgens de overlevering bracht Napoleon daar tijdens zijn terugtocht uit Rusland een nacht door. Of dat werkelijk is gebeurd, weet niemand meer met zekerheid. Het verhaal leeft al heel lang in de omgeving. De toren draagt nog altijd de naam Napoleonstoren. Alleen dat gegeven maakt nieuwsgierig. Je kijkt ineens anders naar zo’n eeuwenoude toren wanneer je weet welk verhaal eraan verbonden wordt.

Een tweede verhaal kwam pas veel later boven water. Toen rondom Haus Dieprahm een woonwijk werd gebouwd, tegenwoordig met onder andere de Dieprahmstraße, werden tijdens de graafwerkzaamheden resten van een ondergrondse tunnel gevonden. Volgens de overlevering liep die tunnel naar een nabijgelegen nonnenklooster.

Waarom die tunnel daar lag, weet niemand meer. Was het een vluchtroute voor tijden waarin het huis werd belegerd? Was het een veilige verbinding tussen twee gebouwen? Of ontstonden juist daardoor de kleurrijke verhalen die mensen elkaar eeuwen later nog vertellen? Op die vragen is geen antwoord meer te geven. De tunnel zelf laat vooral zien dat een plek als Haus Dieprahm meer geschiedenis heeft gekend dan op het eerste gezicht zichtbaar is.

Tijdens ons genealogisch onderzoek deden we nog een andere verrassende ontdekking. Ergens in de vele zijtakken van de familie bleek een Diepraam te zijn getrouwd met iemand uit een zijtak van het Huis van Oranje. Dat maakt ons geen prinsen en prinsessen. Het geeft ook geen bijzondere status. Het is vooral een aardige ontdekking die laat zien hoe families zich in de loop van de eeuwen met elkaar verweven. Hoe verder je teruggaat in de tijd, hoe vaker zulke onverwachte verbindingen opduiken.

Als kind had ik nooit gedacht dat een zoektocht die begon bij mijn opa Pipa uiteindelijk zou uitkomen bij een kasteeltje net over de Duitse grens. Ik had al helemaal niet verwacht dat daar verhalen zouden rondgaan over Napoleon, een verborgen tunnel en een verbinding met het Huis van Oranje.

Dat is wat genealogie zo bijzonder maakt. Je begint met een naam. Daarna volgen de geboorteakten, de huwelijken en de overlijdensregisters. Langzaam ontstaat een stamboom. En af en toe kom je onderweg een plek tegen waar geschiedenis, overlevering en familieverhalen elkaar raken. Voor onze familie is Haus Dieprahm zo’n plek geworden.

Of Napoleon werkelijk in de toren heeft geslapen, zullen we waarschijnlijk nooit meer kunnen bewijzen. Waarom de tunnel werd aangelegd, blijft vermoedelijk eveneens een raadsel. Toch doet dat voor mij weinig af aan de verwondering die onze zoektocht heeft gebracht. Achter de naam van een glazenwasser bleek een geschiedenis schuil te gaan die veel verder reikte dan wij ooit hadden verwacht.

Ik denk dat dit een ander soort blog is dan je normaal schrijft. Minder beschouwend, meer verhalend. Juist daarom heeft hij iets aantrekkelijks: de lezer gaat met je mee op ontdekkingstocht. Hij hoeft aan het einde niet overtuigd te zijn van de waarheid van iedere overlevering; hij mag vooral dezelfde verwondering voelen die jullie bijna vijftig jaar geleden voelden toen de naam Diepraam ineens veel meer bleek te betekenen dan alleen de achternaam van Pipa.