Het 1e hoofdstuk van Uw-Topia
De afgelopen donderdagavond en vrijdag stond in het teken van iets dat al langer in ons hoofd leefde, maar nu eindelijk een gezicht begon te krijgen: Uw-Topia. Jonas Grütters en ik hadden besloten om onze ideeën niet langer alleen op papier of in losse gesprekken te laten bestaan, maar ze in een echte setting te leggen – met echte mensen, echte kennis en echte vragen. Lunteren werd het decor van onze eerste gezamenlijke 24 uur.
Op donderdagavond arriveerden de eerste gasten. Een groep experts die we zorgvuldig hadden samengesteld: mensen met ervaring in onderwijs, huisvesting, duurzaamheid, financiën en veranderprocessen. Allemaal met hun eigen taal, eigen blik, eigen achtergrond. We begonnen laagdrempelig met een kennismakingsronde die al snel veel verder ging dan naam, functie en ‘waar kom je vandaan’. Al snel kwamen de gesprekken over wat onderwijs kan zijn, wat kinderen nodig hebben en hoe gebouwen daaraan bij kunnen dragen.
De wijnproeverij hielp daar stiekem ook aan mee. Het haalde de formele randjes eraf en maakte ruimte voor verhalen. Het viel me op hoe vaak het woord ‘kan’ viel. ‘Het kan duurzamer.’ ‘Het kan gezonder.’ ‘Het kan menselijker.’ Iedere expert had zijn eigen drijfveer, maar de richting was opmerkelijk eensgezind. Je voelt dan dat je aan iets begint dat groter is dan een los idee. Het begon al te leven.
Vrijdagochtend hadden naast de gewone onderdelen een verassing: we gingen uitzoomen, letterlijk, voordat we inzoomen. Daarom bekeken we samen de 3D-film – met VR-brillen – Earth from Space. Geen zware activistische boodschap, maar simpelweg een ander perspectief. Vanuit de donkere rand van het heelal zie je de aarde als een klein, kwetsbaar blauw bolletje. Je ziet hoe bijzonder het eigenlijk is dat wij hier mogen wonen. En hoe vreemd het tegelijkertijd is dat we er soms zo nonchalant mee omgaan.
De film bracht emoties in de ruimte, en tegelijk een soort nuchtere urgentie. Niet hysterisch, niet dramatisch, maar helder: dit is de plek waar we het mee moeten doen. En als je dat beseft, wordt de vraag vanzelf concreet: hoe zorgen we ervoor dat de omgeving waarin onze kinderen opgroeien toekomstbestendig is? Hoe bouwen we slimmer? Hoe gebruiken we minder? Hoe benutten we wat we al hebben?*
Daarna doken we de inhoud weer in. We bespraken onderwijshuisvesting en huisvesting voor kindinstellingen, maar vooral de enorme kansen die blijven liggen omdat veel organisaties bijvoorbeeld automatisch naar nieuwbouw grijpen. Terwijl verbouwen—mits goed doordacht—duurzamer, sneller én zelfs een stuk goedkoper kan zijn. Het werd tijdens deze dag meermaals duidelijk dat circulair werken, materialen hergebruiken en slimmer plannen vaak niet eens extra geld kost, maar juist bespaart. Alleen: het wordt nog te weinig gezien.
Wat me het meest raakte, was de openheid in de groep. Geen enkele vraag werd weggewuifd. Niets werd als vanzelfsprekend aangenomen. We gingen door aannames heen, door financiële knelpunten, door praktische ervaringen uit het veld. En juist daardoor ontstond er iets wat je niet kunt organiseren: een gezamenlijke overtuiging dat dit initiatief daadwerkelijk iets kan bijdragen. Niet als een losstaand bureau, maar als een beweging van mensen die willen samenwerken aan beter onderwijs – met gebouwen als fundament.
Toen we vrijdag afsloten, was de energie nog net zo sterk als donderdagavond. Misschien zelfs sterker. Iedereen voelde dat dit niet een toevallige bijeenkomst was, maar het begin van een nieuwe aanpak. Uw-Topia staat nog aan het begin, maar de basis is stevig: een gedeelde visie, een groep betrokken experts en een overtuiging die niet uit idealisme ontstaat, maar uit realisme. Het kan echt anders. Het kan slimmer. Het kan duurzamer. En vooral: het kan nu.
Wie zich wil aansluiten, meedenken of eens wil verkennen wat deze aanpak kan betekenen voor een school of organisatie: je bent meer dan welkom. Dit is pas het begin.
