Een man met wie ik enige tijd geleden sprak, kwam met een opmerkelijk klein probleem. Laten we hem David noemen. Hij had een relatie op afstand en tussen hem en zijn vriendin bestond een terugkerend grapje. Wie van hen verwaarloosde de ander eigenlijk het meest? Wie belde te weinig? Wie liet de ander wachten? Wie moest weer eens degene zijn die contact zocht?

Het was vooral plagen. Toch was David nieuwsgierig geworden. Hij en zijn vriendin hadden inmiddels ruim anderhalf jaar aan berichten verzameld en hij besloot het eens uit te zoeken. Het eerste antwoord leek duidelijk: hij had aanzienlijk meer berichten gestuurd dan zij. Alleen bleek dat een slechte maatstaf. David stuurde regelmatig drie of vier berichten achter elkaar, terwijl zijn vriendin haar antwoord vaker in één bericht zette. Daarom keek hij uiteindelijk naar iets anders: wie zocht na een langere stilte opnieuw contact?

Toen ontstond een bijna absurd evenwicht.
Ongeveer 50,7 procent van die momenten kwam van hem en 49,3 procent van haar.

Zijn bewijs dat zijn vriendin hem structureel verwaarloosde, was daarmee behoorlijk waardeloos geworden. Veel interessanter was wat er gebeurde toen hij door al die gesprekken terugging. De cijfers verdwenen naar de achtergrond en maakten plaats voor een geschiedenis. Hij zag wat mensen elkaar hadden verteld, wat er was gebeurd, waarom keuzes waren gemaakt en welke betekenis gebeurtenissen op verschillende momenten hadden gekregen.

Daar begon een veel groter verhaal over communicatie.

Jaren eerder was David getrouwd geweest. Zijn ex-vrouw noem ik hier Anna. Na het einde van hun huwelijk had zij hem een lange brief geschreven. David las die brief pas veel later werkelijk goed. Wat hem trof waren nauwelijks de verwijten of de boosheid. Hij herkende de gebeurtenissen die Anna beschreef, alleen herkende hij regelmatig de betekenis niet die zij eraan gaf. Gesprekken hadden voor haar een andere lading gekregen dan hij ermee had bedoeld. Gebeurtenissen hadden volgens haar een andere aanleiding gehad en achter bepaalde keuzes of gedragingen zag zij motieven die niet overeenkwamen met wat er destijds in hem had gespeeld.

In diezelfde brief beschreef Anna haar eigen gevoelens, keuzes en beweegredenen. Daar gebeurde precies hetzelfde. David ontdekte dat hij haar kant van hun geschiedenis eveneens anders had gezien, ervaren en gevoeld dan zij die zelf beschreef.

Ze hadden jarenlang samen geleefd en op belangrijke momenten toch een andere werkelijkheid ervaren.

Over die hele brief had voor zijn gevoel één groot woord geschreven kunnen staan: miscommunicatie.

Die ontdekking deed pijn. Ze bracht zelfs de vraag met zich mee of hun geschiedenis anders had kunnen lopen wanneer zij elkaar werkelijk hadden verstaan. Een antwoord daarop bestaat niet meer. Anna was ook veel meer dan de vrouw uit een oude brief waar David jaren later een levensles uit kon halen. Zij was zijn vrouw geweest. Ze hadden samen geleefd, liefgehad, gehoopt en plannen gemaakt. Ooit hadden ze allebei gedacht dat hun gezamenlijke toekomst langer zou duren dan uiteindelijk het geval was.

David nam uit die ervaring iets mee wat hem jaren later opnieuw zou bezighouden: liefde garandeert niet dat twee mensen dezelfde relatie beleven. Mensen kunnen dicht bij elkaar staan en dezelfde toekomst voor ogen denken te hebben, terwijl zij gebeurtenissen, bedoelingen en gevoelens ondertussen heel verschillend ervaren.

Na Anna kwam er uiteindelijk een nieuwe vrouw in zijn leven. Ik noem haar Sophie.

Met Sophie klopte ontzettend veel. Ze was een prachtige, lieve vrouw die David enorm veel liefde gaf. Hij hield van haar en probeerde haar diezelfde liefde terug te geven. Ze konden lachen, genieten, reizen, plannen maken en mooie dingen beleven. Bijna alles waarvan hij dacht dat het nodig was voor een gelukkige relatie was aanwezig.

Juist daardoor duurde het lang voordat hij begreep waar zijn onrust vandaan kwam. Er was namelijk ook nog iemand anders. Een vrouw die al langer een bijzondere plaats in zijn leven had en die ik hier Maya noem.

David had lang gedacht dat zijn hart voor Sophie koos. Zij was prachtig, hij was verliefd op haar en hield van haar. Hun levens pasten op veel punten logisch bij elkaar en hun relatie was voor de buitenwereld gemakkelijk te begrijpen. Maya riep veel meer vragen op. Ze was aanzienlijk jonger, woonde ver weg en was eveneens een prachtige, aantrekkelijke en sensuele vrouw. David kon zijn gevoelens voor haar daardoor gemakkelijk verklaren als aantrekkingskracht. Zijn ogen zagen een mooie, jongere vrouw en zijn hoofd reageerde daarop.

Het verschil tussen Sophie en Maya had voor hem nooit gezeten in de vraag wie mooi was. Dat waren ze allebei. Er speelde iets anders en David had lange tijd geen idee wat dat was.

Hij hield Maya daarom lange tijd op afstand en probeerde zijn toekomst met Sophie vorm te geven. Gaandeweg begon hij zich af te vragen of hij zijn hart en zijn verstand niet met elkaar had verwisseld. Veel argumenten waarmee hij zijn keuze voor Sophie verklaarde waren opvallend rationeel: leeftijd, omstandigheden, maatschappelijke vanzelfsprekendheid en een relatie die nauwelijks uitleg nodig had. Een toekomst met Maya zou juist ingewikkeld zijn. Afstand, leeftijdsverschil, verschillende werelden en alle praktische problemen die daarbij horen.

Toch bleef Maya terugkomen in zijn gedachten en gevoelens.
Langzaam begon David te begrijpen waarom.
Het zat voor een belangrijk deel in hun gesprekken.

David bleek iemand nodig te hebben die zijn klankbord kon zijn. Iemand met wie hij zijn dag kon bespreken en bij wie hij ook kwijt kon wat veel dieper in hem speelde. Iemand die doorvroeg, hem tegensprak, hem terugfloot en hem dwong verder te denken. Hij dacht voor een belangrijk deel door te praten en te schrijven. Wanneer hij iets werkelijk wilde begrijpen, had hij iemand nodig bij wie zijn gedachten konden landen en van wie iets terugkwam.

Bij Sophie begon hij juist op dat niveau steeds nadrukkelijker iets te missen. Ze konden praten, lachen, plannen maken en ervaringen delen. Dat was allemaal werkelijk en waardevol. Zijn behoefte aan diepere gesprekken en aan iemand die op diezelfde laag antwoord gaf, vond alleen onvoldoende aansluiting. Dat maakte Sophie niet tekortschieten. Het vertelde David iets over wat hij zelf nodig had.

Hij probeerde het ooit uit te leggen met eten. Stel dat jij ontzettend je best doet om voor mij de lekkerste pannenkoeken te bakken, terwijl ik eigenlijk verlang naar bitterballen. Je kunt uren in de keuken staan, de mooiste pannenkoeken maken en ze met alle liefde van de wereld voor mij neerzetten. Die liefde is echt en de moeite die je hebt gedaan ook. Alleen verlang ik nog steeds naar bitterballen. Andersom kan ik iedere avond de beste bitterballen voor jou op tafel zetten, terwijl jij juist zo graag pannenkoeken wilt. Dan kunnen twee mensen ontzettend hun best voor elkaar doen en uiteindelijk allebei teleurgesteld raken omdat hun liefde de ander niet bereikt op de manier waarop ze hadden gehoopt.

De hoeveelheid liefde was bij David en Sophie nooit het probleem. Ze konden allebei veel geven en tegelijkertijd ontdekken dat wat gegeven werd onvoldoende aansloot bij wat de ander nodig had.

Juist door wat David jaren eerder uit de brief van Anna had geleerd, wilde hij dat deze keer eerder begrijpen. Hij wilde voorkomen dat hij pas na afloop van zijn relatie zou ontdekken hoe fundamenteel communicatie voor hem was geweest. Daarom probeerde hij gedurende een lange periode met Sophie te praten. Hij probeerde uit te leggen wat hij miste, probeerde haar beter te begrijpen en zocht woorden voor iets wat hij zelf nauwelijks kon benoemen.

Ondertussen waren zijn gevoelens voor Maya er ook.

Dat is een ongemakkelijk onderdeel van het verhaal en juist daarom hoort het erin. David hield van Sophie en voelde tegelijkertijd steeds sterker hoeveel Maya voor hem betekende. Hij was bang Sophie pijn te doen, bang iets waardevols weg te gooien, bang verlangen met liefde te verwarren en bang voor alles wat een toekomst met Maya van hem zou vragen.

Lange tijd dacht hij daarom dat hij tussen twee vrouwen moest kiezen.
Tot iemand hem een andere vraag stelde.
Wat als Maya helemaal niet bestond? Zou je dan met Sophie verder willen?
Daar veranderde iets.

David hoefde twee vrouwen niet langer tegen elkaar af te wegen. De waarde van Sophie stond los van de vraag of hun relatie kon doorgaan. Haar schoonheid, haar liefde en alles wat zij hem had gegeven bleven bestaan wanneer hun gezamenlijke toekomst zou eindigen. Een eventuele toekomst met Maya verdiende later een eigen vraag.

Eerst moest hij eerlijk worden over de relatie waarin hij zat. Uiteindelijk werd zijn antwoord “Nee”.

Toen hij Sophie dat vertelde, begreep zij het niet. Juist dat kwam hard aan. Maandenlang had hij geprobeerd woorden te geven aan zijn twijfel en aan wat hij miste. Op het moment waarop hij de uiterste consequentie trok, ontdekte hij dat zijn boodschap bij haar anders was aangekomen dan hij had gedacht.

Daar stond ineens opnieuw de les uit die oude brief van Anna. Twee mensen kunnen oprecht proberen elkaar te bereiken en uiteindelijk ontdekken dat woorden, gebeurtenissen, bedoelingen en betekenissen in twee verschillende werkelijkheden terecht zijn gekomen. Pas daarna kon David werkelijk onderzoeken wat er tussen Maya en hem bestond. Ook daar lag geen vanzelfsprekend antwoord klaar. Maya kende de geschiedenis en had redenen om voorzichtig te zijn. Woorden konden niet bewijzen dat een toekomst samen zou werken. Eerst zien, dan geloven. Time will tell.

Ze moesten uiteindelijk ontdekken wat duizenden berichten waard waren wanneer een scherm plaatsmaakte voor werkelijk samenzijn. Samen wakker worden, eten, onderweg zijn, stiltes delen, vermoeid zijn, irritaties meemaken en ervaren hoe het voelt wanneer de ander werkelijk naast je staat. De verbinding die in gesprekken zo sterk was, moest ook het gewone dagelijkse leven kunnen verdragen. Toen ze uiteindelijk langere tijd samen konden doorbrengen, begon iets te wortelen waarvan geen van beiden vooraf zeker wist dat het zou groeien.

David is inmiddels ontzettend gelukkig met wat er tussen Maya en hem is ontstaan. Dat geluk verandert de weg ernaartoe niet. Sophie heeft veel verdriet gehad om het einde van hun relatie en haar verdriet raakt hem nog steeds. Haar pijn bestaat naast zijn geluk. Het leven lost zulke tegenstrijdigheden niet altijd netjes op.

Ook David en Maya hebben nog een weg voor zich. Ze leven nog steeds op afstand en er liggen praktische vragen over hoe zij uiteindelijk werkelijk een gezamenlijk dagelijks leven kunnen opbouwen. David weet niet hoe iedere stap zal verlopen. Hij voelt wel een groot vertrouwen in wat zij samen hebben opgebouwd en in hun vermogen om toekomstige moeilijkheden samen tegemoet te treden.

En daarmee komen we terug bij die percentages waarmee dit verhaal begon: 50,7 tegenover 49,3 procent.

Ze bewijzen niets over liefde. Ze geven geen garantie voor een toekomst en vertellen zelfs nauwelijks wie er beter communiceert. Ze brachten David wel bij een inzicht waarvoor hij jaren nodig heeft gehad.

Communicatie is groter dan woorden uitwisselen. Voor hem betekent verbondenheid dat zijn woorden ergens aankomen, dat de bedoeling achter zijn gedrag wordt gezien en dat twee mensen nieuwsgierig genoeg naar elkaar blijven om te ontdekken wanneer dezelfde gebeurtenis voor ieder iets anders betekent. Hij heeft iemand nodig bij wie iets terugkomt wat hem verder brengt, ook wanneer dat antwoord afwijkt van wat hij graag zou horen.

Lange tijd dacht David dat kiezen betekende dat hij moest weten met wie hij zijn leven wilde delen. Uiteindelijk ontdekte hij dat daar een andere vraag aan voorafgaat: weet je eigenlijk wat je nodig hebt om je leven werkelijk met iemand te kúnnen delen?

Het heeft hem veel tijd gekost om daar een antwoord op te vinden. In die tijd heeft hij Sophie bijna drie jaar laten leven met een toekomstbeeld waarin zij samen verder zouden gaan. Voor haar was dat toekomstbeeld geen theoretisch plan. Het was haar leven, haar liefde en haar droom. Ze geloofde erin, investeerde erin en keek vooruit naar iets waarvan zij dacht dat ze het samen zouden beleven.

Die droom is uiteindelijk in duizend stukjes gevallen.

David beseft dat het woord pijn eigenlijk te klein is voor wat zoiets met iemand kan doen. Daar heeft hij verdriet van en daar heeft hij spijt van. Zijn spijt zit in de pijn die hij haar heeft toegebracht en in het toekomstbeeld dat zij samen hebben opgebouwd en dat hij uiteindelijk niet kon waarmaken. De liefde die zij deelden verliest daardoor haar waarde niet. De jaren die zij samen hadden hoeven achteraf niet kleiner gemaakt te worden.

Hij kan Sophies pijn niet voor haar oplossen. Hij kan haar verdriet wel erkennen en zijn eigen aandeel daarin onder ogen zien. Dat doet hem zelf ook verdriet, juist omdat hij weet hoeveel liefde zij hem heeft gegeven en hoeveel geluk hij haar gunt.

Hij hoopt dat er een tijd komt waarin zij weer met lichtheid kan opstaan en haar toekomst opnieuw van haar wordt. Dat zij weer kan dromen zonder dat hun gebroken droom steeds tussen haar en morgen blijft staan. Sophie heeft voor hem altijd iets van een vlinder gehad. Hij hoopt dat zij de kracht vindt om haar vleugels opnieuw volledig uit te slaan en dat zij, waar die vlucht haar ook brengt, weer kan ervaren hoeveel leven, schoonheid en toekomst er voor haar liggen.

En ook Anna verdient meer dan de rol van een oude brief in dit verhaal. Met haar heeft David een ander leven gedeeld, een andere liefde gekend en een andere toekomst voor zich gezien. Ook daar brak uiteindelijk iets waarvan hij ooit had gehoopt dat het heel zou blijven. Zij was zijn vrouw. Ze hebben geleefd, liefgehad, gehoopt en geprobeerd. Wat zij samen hadden was werkelijk, ook al is het voorbij.

David had gewild dat delen van die geschiedenis anders waren gelopen. Hij hoopt dat Anna haar rust heeft gevonden, dat liefde opnieuw een plaats in haar leven heeft gekregen en dat haar toekomst groter is geworden dan wat tussen hen verloren ging. Hun verleden kan hij niet herschrijven. Hij kan er wel met zachtheid naar terugkijken, dankbaar zijn voor wat werkelijk goed was en erkennen wat zij samen niet hebben kunnen vasthouden.

Het bijzondere is dat dit hele verhaal begon met een man die wilde bewijzen dat zijn vriendin hem vaker verwaarloosde dan hij haar. De cijfers weigerden hem gelijk te geven. Ze brachten hem uiteindelijk bij een veel belangrijkere ontdekking. Hoe vaak twee mensen iets tegen elkaar zeggen vertelt slechts een deel van het verhaal. Veel belangrijker is wat zij van elkaar begrijpen, hoe zij betekenis geven aan wat tussen hen gebeurt en of zij elkaar blijven zoeken wanneer twee werkelijkheden niet vanzelf dezelfde blijken te zijn.