Ik kende al jaren het verhaal achter Kayleigh van Marillion. Of beter gezegd: ik dacht dat ik het kende. Fish zou het nummer hebben geschreven nadat zijn relatie was stukgelopen. Een lied voor zijn ex, vol herinneringen, spijt en het verlangen om terug te krijgen wat verloren was gegaan. En het mooiste deel van het verhaal was dat het nog gelukt zou zijn ook. Zij hoorde het lied, begreep wat hij haar probeerde te zeggen en de twee vonden elkaar opnieuw.

Een prachtig verhaal bij een prachtig nummer.
Alleen begon ik me onlangs af te vragen of het eigenlijk wel waar was.
Het antwoord bleek interessanter dan de versie die ik al die jaren in mijn hoofd had.

Kayleigh ontstond inderdaad uit verbroken relaties en uit de spijt die Fish voelde over zijn eigen aandeel daarin. Alleen ging het niet om één vrouw en één relatie. Toen hij de tekst schreef, putte hij uit herinneringen aan verschillende vrouwen met wie hij een langdurige relatie had gehad. Relaties die stuk waren gelopen in de jaren waarin zijn leven steeds sterker in het teken kwam te staan van muziek, ambitie, optreden en toeren.

Fish heeft daar later vrij open over gesproken. Hij keek terug op een periode waarin hij volledig door zijn carrière werd opgeslokt en begon te beseffen welke prijs mensen om hem heen daarvoor hadden betaald. In Kayleigh bracht hij herinneringen aan verschillende voormalige geliefden samen. Gebeurtenissen, plaatsen en gevoelens uit meerdere relaties vonden zo hun weg naar één lied.

En tussen die vrouwen was Kay Lee.

Met haar had Fish begin jaren tachtig een relatie. Ze woonden enige tijd samen in Londen, in dezelfde periode waarin Marillion steeds succesvoller werd. Zijn leven raakte steeds meer gevuld met optredens, tournees en alles wat bij een band hoorde die op het punt stond internationaal door te breken.

Toen Fish terugkwam van een tournee door Amerika, was Kay vertrokken. Hun relatie was voorbij.

Toen hij later de verschillende herinneringen en gevoelens uit zijn eerdere relaties samenbracht in één tekst, kreeg het lied uiteindelijk haar naam. Kay Lee werd Kayleigh. Daarmee werd zij de vrouw met wie het nummer voor altijd verbonden zou raken, ook al vertelde niet iedere herinnering in de tekst uitsluitend hun gezamenlijke geschiedenis.

Dat maakt het verhaal achter Kayleigh voor mij juist interessanter.

Het lied is geen letterlijke reconstructie van één verloren liefde. Het is een verzameling herinneringen van iemand die achteromkijkt naar verschillende relaties en begint te begrijpen wat zijn eigen aandeel is geweest in het verlies ervan. Kay werd het gezicht en de naam van dat verhaal, terwijl achter haar naam ook andere vrouwen en andere herinneringen schuilgaan.

Wie het nummer vanuit die gedachte opnieuw beluistert, hoort de vragen anders. Herinner je je dit nog? Denk je nog aan dat moment? Kunnen we het ooit weer goedmaken?

Het zijn vragen die waarschijnlijk veel mensen herkennen. Niet alleen vanuit een verbroken liefdesrelatie. Ze kunnen net zo goed horen bij een vriendschap die verdween of een familierelatie waarin afstand ontstond.

Voor mij zijn die vragen in de afgelopen jaren behoorlijk dichtbij gekomen. Ik heb de relatie met drie van mijn broers verbroken. Ik heb mijn scheiding moeten verwerken en later zelf de relatie met Josephine beëindigd. Het zijn verschillende relaties, met verschillende geschiedenissen en verschillende redenen waarom ze eindigden. Toch hebben ze iets gemeenschappelijks: wanneer een relatie voorbij is, verdwijnt daarmee niet automatisch alles wat eraan voorafging.

Mensen met wie je jarenlang een deel van je leven hebt gedeeld, worden niet ineens vreemden omdat er een grens is bereikt. Herinneringen blijven bestaan. Mooie momenten blijven mooi, ook wanneer de relatie waarin ze ontstonden geen toekomst meer heeft. Tegelijk kijk je na verloop van tijd anders naar je eigen rol. Naar woorden die je hebt uitgesproken, naar woorden die je juist niet hebt uitgesproken, naar keuzes die destijds logisch leken en die je jaren later vanuit een ander perspectief bekijkt.

Dat betekent voor mij niet dat iedere verbroken relatie hersteld moet worden. Sommige beslissingen om afstand te nemen zijn noodzakelijk en kunnen ook jaren later nog steeds de juiste blijken. Een relatie beëindigen en erkennen dat je zelf dingen anders had kunnen doen, kunnen naast elkaar bestaan. Juist daarin zit voor mij iets belangrijks: verantwoordelijkheid nemen voor je eigen aandeel hoeft niet te betekenen dat je de beslissing zelf terugdraait.

Daardoor begrijp ik ook beter wat mij raakt in Kayleigh. Fish kijkt terug zonder dat terugkijken automatisch betekent dat alles weer moet worden zoals het ooit was. Hij probeert woorden te geven aan wat hij onderweg is gaan begrijpen.

Fish vond zijn woorden.

Hij schreef ze op, zette ze op muziek en zong ze vervolgens voor miljoenen mensen. Kayleigh werd in 1985 een enorme hit en groeide uit tot het bekendste nummer van Marillion.

Alleen de vrouw wier naam erin verborgen zat, hoorde lange tijd niet werkelijk wat hij haar probeerde te vertellen.

Kay kwam niet terug nadat Kayleigh verscheen. Het lied herstelde hun liefdesrelatie niet. Hun levens gingen ieder een andere kant op en jarenlang hadden ze nauwelijks contact.

Dat gegeven vind ik bijna onvoorstelbaar wanneer je bedenkt hoe groot het nummer werd. Overal ter wereld luisterden mensen naar een man die zijn spijt bezong, terwijl de vrouw die het lied zijn naam had gegeven zelf verderging met haar leven zonder werkelijk te weten wat hij met die woorden had willen zeggen.

Meer dan twintig jaar later vonden Fish en Kay elkaar opnieuw.

Niet als geliefden die alsnog probeerden terug te keren naar wat ooit was geweest. Ze ontmoetten elkaar als twee mensen die inmiddels een groot deel van hun leven achter zich hadden. Ze spraken over hun kinderen, hun relaties en alles wat in de tussenliggende jaren was gebeurd. De liefde van vroeger werd geen nieuwe liefdesrelatie. Er ontstond wel opnieuw een vriendschap.

In die periode was Kay ernstig ziek. Ze had kanker.

Op een dag gaf Fish haar een exemplaar van Misplaced Childhood, het album waarop Kayleigh staat. Toen bleek iets opmerkelijks: Kay had het album nooit werkelijk beluisterd.

Ruim twintig jaar nadat een van de bekendste nummers uit de jaren tachtig mede door haar was geïnspireerd, ging de vrouw achter Kayleigh naar huis met haar eigen verhaal in haar handen.

De volgende dag belde ze Fish. Ze vertelde dat ze tijdens de rit naar huis had gehuild. Ze had nooit geweten dat hij zich destijds zo had gevoeld. Het romantische verhaal vertelt dat Fish een lied schreef voor een verloren liefde en haar daarmee terugwon. De werkelijkheid vertelt dat hij zijn liefde niet terugwon. Hij kon het verleden niet herstellen en kreeg geen tweede kans op de relatie die verloren was gegaan. Wat hij uiteindelijk wel kreeg, was de kans om begrepen te worden. Meer dan twintig jaar nadat hij zijn gevoelens had opgeschreven, bereikte zijn boodschap eindelijk degene wier naam hij eraan had gegeven.

Daar zit iets merkwaardigs in. Miljoenen mensen konden al die jaren horen wat Fish voelde, terwijl Kay zelf niet wist hoe hij destijds naar hun relatie had gekeken. Hij had zijn spijt uitgesproken en tegelijkertijd had zij die nooit werkelijk gehoord.

We kunnen denken dat iemand wel weet wat we voelen. We kunnen aannemen dat onze spijt duidelijk is, dat onze liefde ooit zichtbaar genoeg is geweest of dat de ander begrijpt waarom we iets deden. Intussen kan die ander met een volkomen ander verhaal verder leven.

Daar krijgt Kayleigh voor mij ineens een betekenis die veel verder gaat dan het verhaal achter een beroemd lied.

Spijt kan jarenlang met ons meereizen. We kunnen terugdenken aan iets wat we anders hadden willen doen en in gedachten gesprekken voeren met mensen die allang niet meer tegenover ons zitten. We kunnen precies weten welke woorden we zouden gebruiken wanneer we nog één keer de gelegenheid kregen.

Alleen weten we nooit hoeveel tijd daarvoor beschikbaar blijft.

Het verhaal van Kay maakt die gedachte indringender doordat haar leven uiteindelijk werd begrensd door kanker. Ze overleed in 2012. Dat betekent niet dat ieder oud conflict alsnog moet worden opgelost of iedere verloren relatie opnieuw moet worden gezocht. Niet iedere afstand kan worden overbrugd. Niet iedere verontschuldiging wordt aanvaard en niet iedere relatie hoort een tweede leven te krijgen.

Toch roept hun verhaal bij mij wel een andere vraag op. Als er iets oprechts gezegd moet worden tegen iemand die belangrijk voor ons is geweest, waarom zouden we daarmee wachten? Een verontschuldiging hoeft het verleden niet te veranderen om betekenis te hebben. Spijt uitspreken betekent niet dat iemand verplicht is terug te komen. Liefde benoemen geeft geen recht op wederliefde. Vertellen dat iemand belangrijk voor je is geweest, hoeft evenmin te betekenen dat alles opnieuw moet beginnen.

Het kan ook eenvoudig betekenen dat de ander eindelijk weet wat al die tijd onuitgesproken bleef. Dat gebeurde uiteindelijk tussen Fish en Kay. Hun liefdesrelatie kwam niet terug. Ze kregen geen romantisch tweede hoofdstuk waarin alles alsnog goedkwam. Wat ze wel kregen, was de mogelijkheid elkaar opnieuw te ontmoeten als de mensen die ze inmiddels waren geworden. En Kay kreeg uiteindelijk de kans om te horen wat miljoenen anderen al jaren hadden gehoord. Ze begreep wat Kayleigh haar probeerde te vertellen. In haar laatste levensjaar vertelde ze volgens Fish zelfs trots aan anderen dat zij de Kayleigh uit het lied was. Een naam die ooit verbonden was aan verlies werd uiteindelijk ook iets wat zij zelf kon omarmen.

Wanneer ik Kayleigh nu hoor, luister ik daardoor anders.

Het verhaal dat ik kende bleek niet waar. Fish schreef geen lied waarmee hij zijn verloren liefde terugwon. Achteraf ben ik daar eigenlijk blij om, want de werkelijkheid vertelt iets wat veel menselijker is. Een lied bracht twee geliefden niet opnieuw bij elkaar. Het zorgde er uiteindelijk wel voor dat twee mensen elkaar begrepen. Daar hoeven wij geen wereldhit voor te schrijven. Wanneer er iets oprechts gezegd moet worden tegen iemand die belangrijk voor ons is of is geweest, ligt de waarde uiteindelijk niet in hoe mooi we die woorden kunnen formuleren.

De waarde ligt erin dat juist die ene persoon ze hoort. Liever vandaag dan over twintig jaar.