De afgelopen weken verschenen twee foto’s van het Noorse nationale voetbalelftal die wereldwijd de aandacht trokken. Ze hadden niets te maken met een spectaculaire wedstrijd, een controversiële uitspraak of een nieuw wedstrijdshirt. Toch vertelden ze meer over Noorwegen dan een persconferentie ooit zou kunnen.

De eerste foto was een artistieke teamfoto, gemaakt door de internationaal bekende fotograaf David Yarrow. De complete selectie verscheen in Vikingkleding. Binnen korte tijd ging de foto viraal. Kranten, sportwebsites en sociale media over de hele wereld besteedden er aandacht aan.

Wat mij vooral opviel, was de sfeer die de foto uitstraalde.

Geen agressief nationalisme.
Geen boodschap van uitsluiting.
Geen gevoel dat Noorwegen zich boven andere landen wilde verheffen.

De foto straalde vooral plezier uit. Verbondenheid. Trots op een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. De Vikingen vormen een belangrijk onderdeel van de Noorse identiteit. Niet omdat iedere Noor zichzelf als Viking ziet, wel omdat het een gedeeld cultureel verhaal is. De foto liet zien dat nationale trots niet hoeft te betekenen dat je een ander kleiner maakt.

Kort daarna verscheerde een tweede campagne.

Alle internationals trokken opnieuw een ander shirt aan. Dit keer niet het shirt van Noorwegen en ook niet dat van de Europese topclubs waar velen tegenwoordig spelen. Iedere speler droeg het shirt van de club waar zijn voetbalverhaal ooit begon.

Een kleine vereniging.
Een lokaal voetbalveld.
Een jeugdtrainer.
Een groep vrijwilligers.

Daar begon het.

Het beeld was misschien nog krachtiger dan de Vikingfoto.

Noorwegen liet daarmee zien dat succes nooit bij de top begint.

Succes begint bij de basis.

Wie naar de huidige selectie kijkt, ziet spelers van clubs als Arsenal, Manchester City, Atlético Madrid en RB Leipzig. De verleiding bestaat om te denken dat daar het succes is ontstaan. Noorwegen vertelt juist het tegenovergestelde verhaal. Iedere wereldtopper stond ooit op een modderig veldje bij een kleine vereniging, waar vrijwilligers na hun werk de training verzorgden en ouders de lijnen van het veld trokken.

Die boodschap is geen slimme marketing.

Ze past naadloos binnen de manier waarop Noorwegen al tientallen jaren naar sport kijkt.

In veel landen draait jeugdvoetbal al vroeg om selecteren. De besten worden bij elkaar gezet. Competities worden belangrijk. Ranglijsten bepalen wie succesvol is en wie afvalt. Kinderen leren al jong dat winnen de norm is.

Noorwegen koos bewust een andere route.

De Noorse sportfederatie ontwikkelde een sportmodel waarin zo veel mogelijk kinderen zo lang mogelijk blijven sporten. Bij jonge kinderen worden prestaties bewust naar de achtergrond geschoven. Ontwikkeling, plezier, veiligheid en deelname krijgen prioriteit. Ranglijsten en kampioenschappen spelen in de eerste jaren nauwelijks een rol. Niet omdat Noorwegen tegen presteren is, juist omdat Noorwegen begrijpt waar prestaties werkelijk vandaan komen.

Een kind dat plezier houdt in sport, blijft langer sporten.

Een kind dat langer sport, ontwikkelt zich beter.

En hoe meer kinderen blijven sporten, hoe groter uiteindelijk de groep wordt waaruit topsporters kunnen ontstaan.

Dat klinkt bijna vanzelfsprekend.

Toch kiezen veel landen nog altijd voor precies het tegenovergestelde.

Ze proberen de top steeds beter te maken.

Noorwegen probeert de basis steeds groter te maken.

Dat verschil zie je inmiddels terug in de resultaten.

Natuurlijk kennen we de grote namen uit het voetbal. De generatie rond Erling Haaland, Martin Ødegaard en Ada Hegerberg spreekt tot de verbeelding. Toch staat die generatie niet op zichzelf. Noorwegen behoort al jarenlang tot de absolute wereldtop in wintersporten. Langlaufen, biatlon, alpineskiën en schansspringen leveren vrijwel ieder seizoen nieuwe kampioenen op. Ook in handbal, atletiek en wielrennen groeit Noorwegen al jaren gestaag richting de wereldtop.

Dat is opmerkelijk voor een land met iets meer dan vijf miljoen inwoners.

Het laat zien dat succes geen toeval meer is.

Het is het resultaat van jarenlang investeren in de basis.

Tijdens interviews vertellen Noorse topsporters opvallend vaak hetzelfde verhaal. Ze spreken over hun eerste vereniging. Over vrijwilligers. Over trainers die plezier belangrijker vonden dan winnen. Over ouders die vooral langs de lijn stonden om aan te moedigen.

Dat is geen romantiek.

Dat is een visie.

En juist daarom raakten die twee foto’s mij.

Ze gingen helemaal niet over voetbal.

Ze gingen over een samenleving.

Een samenleving die laat zien dat grote prestaties beginnen met aandacht voor de kleinste schakels.

Niet de wereldster staat centraal.

Het kind dat voor het eerst tegen een bal trapt, staat centraal.

Niet de miljoenencontracten.

De vrijwilligers die iedere zaterdag het sportpark openen.

Niet de vraag wie vandaag de beste is.

De vraag hoeveel kinderen over tien jaar nog steeds met plezier sporten.

Dat is de kracht van een brede basis.

En precies daar begint voor mij ook de vergelijking met Nederland.

Die brede basis zie ik niet alleen terug in de manier waarop Noorwegen sport organiseert.

Ik zie haar ook terug in de samenleving.

Wie regelmatig in Noorwegen komt, Noorse media volgt of simpelweg beelden ziet van nationale feestdagen, wintersportevenementen of voetbalwedstrijden, herkent een terugkerend patroon. Mensen lijken zich in de eerste plaats onderdeel te voelen van dezelfde gemeenschap. Natuurlijk bestaan ook daar politieke verschillen. Natuurlijk kent Noorwegen maatschappelijke discussies. Toch overheerst voor mijn gevoel iets anders.

Verbinding.

Het is een land waarin trots op de eigen geschiedenis niet automatisch leidt tot het afzetten tegen een ander. Waar de Vikingfoto niet werd gelezen als een boodschap van uitsluiting, wel als een ode aan een gedeelde cultuur.

Juist daarom vind ik de twee campagnes zo sterk.

Eerst de Vikingen.

Daarna de jeugdclubs.

De eerste foto zegt: dit is waar wij vandaan komen.

De tweede zegt: dit is wie ons heeft gevormd.

Samen vertellen ze het verhaal van een land dat zijn wortels kent én zijn basis waardeert.

Toen ik daarover nadacht, moest ik onvermijdelijk aan Nederland denken.

Niet omdat Nederland geen goede sporters heeft.

Integendeel.

Nederland beschikt over fantastische opleidingen, uitstekende trainers en een enorme hoeveelheid talent.

Toch voelt de sfeer rondom sport steeds vaker anders.

Voetbal is allang niet meer alleen voetbal.

Het is steeds vaker een verlengstuk geworden van maatschappelijke discussies over identiteit, afkomst en loyaliteit.

Dat zie je terug in het publieke debat.

Dat zie je terug op sociale media.

En helaas zie je het ook terug in de politiek.

Wanneer Nederlanders met een migratieachtergrond voor het land van hun ouders of grootouders juichen, ontstaat vrijwel direct een discussie. Alsof de keuze voor een voetbalelftal bepaalt hoeveel Nederlander iemand is.

Die gedachte heb ik nooit begrepen.

Ik juich al jarenlang voor Noorwegen.

Mijn zoon juicht voor Japan.

Geen mens zal daarom concluderen dat wij Nederland afwijzen.

Waarom zou dat voor iemand die voor Marokko, Turkije of een ander land juicht anders liggen?

Sport is emotie.

Sport is herinnering.

Sport is familie.

Sport is cultuur.

Dat hoeft helemaal niets af te doen aan de verbondenheid met Nederland.

Toch zie je dat juist daar steeds opnieuw een politieke strijd van wordt gemaakt.

Na de overwinning van Marokko op Nederland ontstond opnieuw een golf van discussies. Niet over tactiek. Niet over de wedstrijd. Niet over het prachtige voetbal dat Marokko liet zien.

De discussie ging over Nederlanders die feestvierden.

Politieke partijen spraken er schande van.

Media maakten er dagenlang onderwerp van.

Alsof het grootste probleem niet de wedstrijd was, wel de supporters.

Tegelijkertijd werden verschillende Oranje-internationals met een migratieachtergrond geconfronteerd met racistische reacties. Niet vanwege hun inzet. Niet vanwege hun karakter. Wel vanwege hun afkomst.

Daar zie ik een fundamenteel verschil met wat Noorwegen mij laat zien.

Waar Noorwegen de nadruk legt op de gemeenschap, benadrukken wij steeds vaker de verschillen.

Waar Noorwegen investeert in de breedte, investeren wij steeds vaker in het aanwijzen van groepen.

Waar Noorwegen laat zien dat iedereen onderdeel is van dezelfde sportcultuur, blijven wij discussiëren over wie er wel en niet echt bij hoort.

Dat beperkt zich niet tot voetbal.

Je ziet dezelfde ontwikkeling terug in de politiek.

Nederlanders worden steeds vaker ingedeeld in hokjes.

Autochtoon.

Allochtoon.

Asielzoeker.

Arbeidsmigrant.

Nederlander met een migratieachtergrond.

Alsof afkomst belangrijker is dan de vraag hoe wij samen een land bouwen.

Juist daardoor raakte de Noorse campagne mij zo.

Niet omdat zij betere voetballers hebben.

Niet omdat Noorwegen een perfect land is.

Wel omdat zij laten zien waar succes begint.

Succes begint niet bij de topscorer.

Succes begint niet bij de bondscoach.

Succes begint niet in een miljoenencontract.

Succes begint op het kleine voetbalveld.

Bij de vrijwilliger die de pionnen neerzet.

Bij het kind dat zonder prestatiedruk leert genieten van sport.

Bij een samenleving die begrijpt dat verbinding uiteindelijk meer oplevert dan verdeeldheid.

Dat is precies wat die twee foto’s mij vertellen.

De Vikingfoto laat zien waar Noorwegen zijn identiteit vindt.

De foto met de jeugdshirts laat zien waar Noorwegen zijn toekomst bouwt.

Daartussen ligt de kracht van een land.

Hoe breder de basis, hoe hoger de top.

Dat geldt voor voetbal.

Dat geldt voor iedere sport.

En volgens mij geldt het uiteindelijk ook voor een samenleving.

Misschien moeten we daarom minder tijd besteden aan de vraag wie er wel of niet écht Nederlander is.

Misschien moeten we meer investeren in wat ons gezamenlijk sterker maakt.

Want uiteindelijk wint geen enkel land door elkaar voortdurend de maat te nemen.

Landen groeien doordat mensen zich onderdeel voelen van hetzelfde verhaal.

Misschien is dat wel de grootste les die Noorwegen ons op dit moment geeft.

---

Bronnen

• Noorse voetbalbond (campagnes rond het WK 2026)
• David Yarrow Photography – officiële Vikingfotoshoot van het Noorse nationale elftal
• Footy Headlines – campagne met de shirts van de jeugdclubs van de Noorse internationals
• Noorse sportmodel en richtlijnen voor jeugdsport van de Noorse Sportfederatie (NIF)
• Diverse internationale berichtgeving over de Noorse WK-campagne en de ontwikkeling van de Noorse sportcultuur